Św. Zygmunt Szczęsny Feliński

Święty Zygmunt Szczęsny Feliński był arcybiskupem warszawskim, wygnańcem w głębi Rosji i założycielem Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Jego wspomnienie przypada 17 września.

Urodził się 1 listopada 1822 roku w Wojutynie na Wołyniu, w szlacheckiej i religijnej rodzinie Gerarda i Ewy z Wendorffów. W 1838 roku, pięć lat po śmierci ojca, Rosjanie zesłali matkę na Syberię za działalność patriotyczną, także na rzecz chłopów. Zygmunt studiował matematykę w Moskwie, a od 1847 roku literaturę w Paryżu, gdzie przyjaźnił się z Juliuszem Słowackim. W 1848 roku wziął udział w nieudanym powstaniu w Wielkim Księstwie Poznańskim.

W 1851 roku wstąpił do seminarium w Żytomierzu, a potem studiował w Akademii Duchownej w Petersburgu. Święcenia kapłańskie przyjął 8 września 1855 roku. Był duszpasterzem w Petersburgu, potem ojcem duchownym i profesorem filozofii w Akademii. W 1857 roku założył w Petersburgu Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi.

6 stycznia 1862 roku papież Pius IX mianował go arcybiskupem warszawskim. Przybył do Warszawy 9 lutego, gdy po krwawym stłumieniu polskich wystąpień z 1861 roku kościoły w mieście były zamknięte. Wkrótce ponownie konsekrował sprofanowaną przez wojsko katedrę i otworzył kościoły. Część wiernych, a nawet duchownych, przyjęła go nieufnie, bo władze rozpuszczały pogłoski o jego współpracy z rządem. Wizytował parafie, zabiegał o uwolnienie uwięzionych księży i otworzył sierociniec prowadzony przez siostry Rodziny Maryi.

Przestrzegał przed niepotrzebnym rozlewem krwi, ale gdy w 1863 roku wybuchło powstanie styczniowe i nastąpiły krwawe represje, na znak protestu ustąpił z Rady Stanu, a 15 marca wezwał w liście cara Aleksandra II do położenia kresu przemocy. Zaprotestował też przeciw powieszeniu kapelana powstańców, kapucyna Agrypina Konarskiego. 14 czerwca 1863 roku wywieziono go do Jarosławia nad Wołgą, gdzie spędził dwadzieścia lat odcięty od swojej diecezji. Pomagał współwygnańcom, zwłaszcza księżom, i zbudował tam pierwszy kościół katolicki.

Uwolniony w 1883 roku dzięki staraniom Stolicy Apostolskiej, został mianowany przez Leona XIII arcybiskupem tytularnym Tarsu, ale nie mógł zamieszkać w Warszawie. Ostatnie dwanaście lat spędził w Dźwiniaczce w austriackiej Galicji jako kapelan dworskiej kaplicy, wśród chłopów polskich i ukraińskich. Własnym kosztem założył we wsi szkołę i ochronkę oraz zbudował kościół i klasztor dla sióstr. Benedykt XVI przypomniał jego modlitwę: „O Boże, nie od udręczeń i trosk tego świata nas ochraniaj... pomnażaj tylko miłość w sercach naszych”.

Zmarł w Krakowie 17 września 1895 roku. Od 1921 roku jego szczątki spoczywają w archikatedrze warszawskiej. Jan Paweł II beatyfikował go w Krakowie 18 sierpnia 2002 roku, a Benedykt XVI kanonizował 11 października 2009 roku.