Św. Tymoteusz i Tytus
Biskupi, uczniowie św. Pawła Apostoła, pasterze Efezu i Krety
Święci Tymoteusz i Tytus byli uczniami i najbliższymi współpracownikami św. Pawła Apostoła. Według tradycji Tymoteusz przewodził Kościołowi w Efezie, a Tytus Kościołowi na Krecie. Do nich skierowane są trzy listy Nowego Testamentu, zwane pasterskimi. Kościół wspomina ich razem 26 stycznia.
Tymoteusz pochodził z Listry w Azji Mniejszej. Jego ojciec był poganinem, a matka Żydówką, która uwierzyła w Chrystusa. Drugi List do Tymoteusza zachował imiona jego matki Eunice i babki Lois oraz wspomina, że od dzieciństwa znał Pisma święte. Gdy Paweł na początku drugiej podróży misyjnej przechodził przez Listrę, wybrał go na towarzysza, bo bracia dawali o nim dobre świadectwo.
Odtąd Tymoteusz dzielił trudy Apostoła, który posyłał go tam, gdzie młode wspólnoty potrzebowały umocnienia: do Tesaloniki, do Macedonii i do Koryntu. Paweł nazywał go umiłowanym i wiernym synem w Panu, a Filipianom pisał, że nie ma nikogo innego, kto równie szczerze troszczyłby się o ich sprawy. Polecił mu pozostać w Efezie, aby czuwał nad nauczaniem. Historyk Kościoła Euzebiusz z Cezarei podaje, że Tymoteusz był pierwszym biskupem tego miasta.
Tytus był Grekiem, poganinem z urodzenia. Paweł zabrał go do Jerozolimy na tak zwany Sobór Apostolski, na którym uznano, że pogan przyjmujących Ewangelię nie wiąże Prawo Mojżeszowe. Kiedy wspólnota w Koryncie popadła w spór z Apostołem, Tytus pojechał tam jako jego wysłannik i przywrócił zgodę. Potem prowadził w Koryncie zbiórkę na rzecz chrześcijan w Jerozolimie. Paweł nazywał go swoim towarzyszem i współpracownikiem oraz prawdziwym dzieckiem we wspólnej wierze.
List do Tytusa mówi, że Apostoł zostawił go na Krecie, aby uporządkował życie tamtejszego Kościoła i w każdym mieście ustanowił prezbiterów. Paweł wzywał go później do Nikopolis w Epirze, a Drugi List do Tymoteusza wspomina o jego wyjeździe do Dalmacji. Listy pasterskie, które tradycja przypisuje św. Pawłowi, pouczają obu uczniów, jak strzec wiary i jak troszczyć się o powierzone im wspólnoty.
O końcu ich życia Nowy Testament nie mówi nic. Nie znamy lat ich urodzenia ani śmierci. Późniejsza tradycja opowiada, że Tymoteusz jako starzec został w Efezie śmiertelnie pobity przez pogan, a Tytus dożył sędziwego wieku na Krecie. Część relikwii św. Tymoteusza, przywiezionych z Konstantynopola, znajduje się od 1239 roku w katedrze w Termoli we Włoszech.
Obaj są czczeni jako święci od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Dawniej wspominano ich osobno. Kalendarz rzymski odnowiony po Soborze Watykańskim II połączył ich we wspólnym wspomnieniu obowiązkowym, a ponieważ dni ich śmierci nie są znane, wyznaczył je na dzień po święcie Nawrócenia św. Pawła. Benedykt XVI mówił, że Tymoteusz i Tytus uczą służyć Ewangelii wielkodusznie, ze świadomością, że jest to zarazem służba Kościołowi.