Św. Tomasz z Villanuevy

Święty Tomasz z Villanuevy był hiszpańskim augustianinem, kaznodzieją i arcybiskupem Walencji. Wszystko, co miał, rozdawał potrzebującym, dlatego nazywano go ojcem ubogich. Martyrologium Rzymskie wspomina go 8 września, w dniu jego śmierci.

Urodził się w Fuenllanie w Kastylii. Rok jego urodzenia nie jest pewny: najczęściej podaje się 1486, niekiedy 1488. Dorastał w Villanueva de los Infantes, od którego wziął przydomek. Ojciec był młynarzem, a rodzice słynęli z hojności wobec ubogich. Studiował na uniwersytecie w Alcalá, gdzie później sam wykładał logikę i filozofię. Po śmierci ojca przeznaczył cały odziedziczony majątek na dom dla ubogich dziewcząt w Villanuevie.

W 1516 roku wstąpił do augustianów w Salamance, a w 1518 roku przyjął święcenia kapłańskie. W klasztorze wykładał teologię i głosił kazania. Zakon powierzał mu kolejne urzędy: był przeorem w Salamance, Burgos i Valladolid oraz prowincjałem Andaluzji i Kastylii. Jako prowincjał wysłał pierwszych augustianów na misje do Meksyku. Cesarz Karol V uczynił go swoim kaznodzieją i doradcą.

Tomasz odmówił przyjęcia arcybiskupstwa Grenady. Gdy w 1544 roku cesarz przedstawił go na arcybiskupa Walencji, zgodził się dopiero na polecenie przełożonego zakonnego. Uniknął uroczystego wjazdu: do katedry przyszedł pieszo, w prostym habicie. Diecezja od ponad stu lat nie miała biskupa na miejscu. Nowy arcybiskup odwiedził wszystkie parafie, zwołał synod i zabiegał o odnowę duchowieństwa, a w 1550 roku założył kolegium Ofiarowania, które kształciło przyszłych kapłanów. Starał się też o ewangelizację morysków, czyli muzułmanów, którzy przyjęli chrzest, i ich potomków.

Najbardziej zasłynął miłosierdziem. Prowadził spis ubogich, aby każdemu pomagać według potrzeb, dawał posagi ubogim dziewczętom, opiekował się porzuconymi dziećmi i wykupił z niewoli mieszkańców Cullery, uprowadzonych podczas napadu Maurów. Sam nosił połatany habit, który własnoręcznie cerował. Za życia nie zgodził się na druk swoich kazań; ukazały się dopiero po jego śmierci.

Gdy ciężko zachorował, kazał rozdać ubogim wszystkie pozostałe pieniądze. Swoje łóżko podarował ubogiemu dozorcy więzienia i poprosił tylko, by mógł na nim leżeć do śmierci. Zmarł 8 września 1555 roku, w święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, podczas Mszy odprawianej w jego pokoju, ze słowami: „W ręce Twoje, Panie, powierzam ducha mojego”. Jego relikwie spoczywają dziś w katedrze w Walencji.

Papież Paweł V beatyfikował go w 1618 roku, a Aleksander VII kanonizował 1 listopada 1658 roku w Bazylice Świętego Piotra. Jego imię nosi kościół parafialny w Castel Gandolfo, zaprojektowany przez Berniniego na zlecenie Aleksandra VII. Papież Leon XIV, sam augustianin, przypomniał w 2025 roku, że Tomasz poświęcił życie służbie ubogim.