Św. Tomasz Apostoł

Święty Tomasz Apostoł był jednym z Dwunastu. Ewangelia według św. Jana nazywa go Didymos, czyli Bliźniak. Kościół pamięta go przede wszystkim jako ucznia, który nie uwierzył w zmartwychwstanie, dopóki sam nie zobaczył Pana, a potem uznał w Nim swojego Pana i Boga. Jego święto przypada 3 lipca.

Imię Tomasz pochodzi od semickiego słowa oznaczającego bliźniaka, a greckie Didymos znaczy to samo. Nie znamy miejsca ani roku jego urodzenia. Ewangelie Mateusza, Marka i Łukasza wymieniają go na liście Dwunastu, a Dzieje Apostolskie wśród apostołów, którzy po wniebowstąpieniu trwali na modlitwie w Wieczerniku.

Ewangelia Jana pokazuje go w kilku ważnych chwilach. Gdy Jezus postanowił wrócić do Judei, do zmarłego Łazarza, choć wcześniej chciano Go tam ukamienować, Tomasz powiedział do pozostałych uczniów: „Chodźmy także i my, aby razem z Nim umrzeć”. Podczas Ostatniej Wieczerzy, gdy Jezus mówił o drodze do Ojca, Tomasz przyznał: „Panie, nie wiemy, dokąd idziesz. Jak więc możemy znać drogę?”. W odpowiedzi usłyszał: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem”.

Wieczorem w dniu zmartwychwstania Tomasza nie było z apostołami, gdy przyszedł do nich Jezus. Nie uwierzył ich świadectwu i oświadczył, że musi zobaczyć ślady gwoździ i włożyć rękę w bok Pana. Osiem dni później Jezus przyszedł znowu i wezwał go, by dotknął Jego ran. Wtedy Tomasz wyznał: „Pan mój i Bóg mój!”, a Jezus odpowiedział: „Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli”. Benedykt XVI widział w tej historii pociechę dla wierzących, którzy zmagają się z wątpliwościami.

Nowy Testament nie mówi nic o jego dalszych losach. Według tradycji, którą przytacza Martyrologium Rzymskie, z tej wiary głosił Ewangelię ludom Indii. Benedykt XVI przypominał starożytną tradycję, według której Tomasz ewangelizował najpierw Syrię i Persję, potem dotarł do zachodnich i w końcu do południowych Indii. Chrześcijanie z Kerali na południu Indii, zwani chrześcijanami św. Tomasza, wywodzą swoje duchowe dziedzictwo z jego przepowiadania, co przypomniał Jan Paweł II w czasie pielgrzymki do Indii w 1986 roku.

Według tradycji Tomasz poniósł śmierć męczeńską w Indiach, przebity włócznią. Za miejsce jego męczeństwa uważa się wzgórze w Ćennaju, dawnym Madrasie, zwane Górą św. Tomasza, a w tamtejszej bazylice katedralnej czczony jest jego grób; oba miejsca nawiedził w 1986 roku Jan Paweł II. Roku jego śmierci nie da się ustalić; tradycja podaje rok 72. Martyrologium Hieronimiańskie z V lub VI wieku notuje pod dniem 3 lipca przeniesienie jego ciała do Edessy i do tego wydarzenia nawiązuje data święta. Relikwie czczone w Edessie trafiły później do Ortony nad Adriatykiem.

Tomasz jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Przed posoborową reformą kalendarza Kościół rzymski obchodził jego święto 21 grudnia.