Św. Sykstus II i Towarzysze

Święty Sykstus II był biskupem Rzymu niespełna rok, od sierpnia 257 do sierpnia 258 roku. Zginął w prześladowaniu za cesarza Waleriana, a wraz z nim sześciu diakonów Kościoła rzymskiego: czterech stracono razem z papieżem, dwóch tego samego dnia w innym miejscu. Kościół wspomina ich wspólnie 7 sierpnia.

O jego życiu przed wyborem nie wiadomo nic pewnego; według Liber Pontificalis, starożytnej księgi żywotów papieży, był Grekiem. Został następcą Stefana I, za którego pontyfikatu doszło do ostrego sporu z Kościołami Afryki i Azji Mniejszej o to, czy heretyków powracających do Kościoła należy chrzcić ponownie. Sykstus trzymał się rzymskiego zwyczaju, który tego nie wymagał, ale wobec tamtych Kościołów postępował pojednawczo. Diakon Poncjusz, biograf św. Cypriana z Kartaginy, nazwał go dobrym kapłanem, który czynił pokój.

W 257 roku Walerian zakazał chrześcijanom zgromadzeń na cmentarzach. W 258 roku wysłał do senatu reskrypt, którego treść przekazał św. Cyprian w liście do biskupa Sukcesusa: biskupi, prezbiterzy i diakoni mieli być niezwłocznie karani śmiercią. W tym samym liście, napisanym niedługo potem, Cyprian podaje, że Sykstus zginął na cmentarzu 6 sierpnia, a z nim czterech diakonów.

Według Martyrologium Rzymskiego żołnierze pojmali papieża nagle, gdy sprawował święte obrzędy i nauczał braci na cmentarzu Kaliksta przy Via Appia. Ścięto go razem z diakonami Januarym, Wincentym, Magnusem i Szczepanem, a pochowano na tym samym cmentarzu, w krypcie papieży. Tego samego dnia na pobliskim cmentarzu Pretekstata zginęli dwaj inni jego diakoni, Felicysym i Agapit, i tam zostali pochowani. Ponad sto lat później papież Damazy umieścił przy grobie Sykstusa wierszowany napis. Czytamy w nim, że gdy przyszli żołnierze, wierni gotowi byli nadstawić karki, lecz sędziwy pasterz sam pierwszy ofiarował swoją głowę, aby okrucieństwo nie dosięgło nikogo innego.

Kilka dni później, 10 sierpnia, zginął św. Wawrzyniec, archidiakon Sykstusa, któremu papież powierzył zarząd dobrami wspólnoty. Św. Ambroży przekazał tradycję o ich ostatniej rozmowie: Wawrzyniec płakał, że nie może towarzyszyć ojcu w śmierci, a Sykstus odpowiedział, że czeka go jeszcze większa walka i wkrótce pójdzie za nim. Święty Jan Paweł II przypominał wierność Wawrzyńca wobec papieża, za którym diakon pragnął pójść aż na męczeństwo.

Pochówek Sykstusa na cmentarzu Kaliksta notuje już rzymski kalendarz z 354 roku, a jego imię wymienia Kanon Rzymski, czyli pierwsza modlitwa eucharystyczna. Zginęli 6 sierpnia, w dniu, w którym Kościół obchodzi obecnie święto Przemienienia Pańskiego, a ich wspomnienie przypada nazajutrz. Sykstus II i jego towarzysze są czczeni od starożytności, bez formalnej kanonizacji.