Św. Stefan Harding

Święty Stefan Harding był angielskim mnichem, trzecim opatem Cîteaux i jednym z trzech założycieli zakonu cystersów. Przyjął do klasztoru św. Bernarda z towarzyszami, a rosnącej rodzinie opactw dał wspólne prawo, Kartę miłości. Martyrologium Rzymskie wspomina go 28 marca, w dniu jego śmierci.

Urodził się w XI wieku w południowo-zachodniej Anglii; dokładny rok i miejsce jego urodzenia nie są pewne. Jako chłopiec trafił do benedyktyńskiego klasztoru w Sherborne. Po latach go opuścił, uczył się we Francji i odbył pielgrzymkę do Rzymu. W drodze powrotnej zatrzymał się w burgundzkim opactwie Molesme, którym kierował św. Robert, i został tam mnichem.

W Molesme należał do tych, którzy pragnęli wierniej zachowywać Regułę św. Benedykta. W 1098 roku wraz z opatem Robertem, Alberykiem i innymi braćmi, razem około dwudziestu mnichów, osiadł na odludziu w Cîteaux, gdzie powstał „nowy klasztor”. Po roku Robert wrócił do Molesme i opatem został Alberyk. Po jego śmierci wspólnota wybrała Stefana; stało się to około 1109 roku, bo źródła różnie podają tę datę.

Pierwsze lata były trudne: wspólnota żyła ubogo i brakowało nowych powołań. Przełom przyniosło przybycie młodego Bernarda z Fontaine z trzydziestoma towarzyszami, wśród których byli jego krewni; jedne źródła podają rok 1112, inne 1113. Odtąd z Cîteaux wychodziły nowe fundacje: La Ferté, Pontigny, Clairvaux i Morimond. Założenie Clairvaux Stefan powierzył w 1115 roku Bernardowi. W 1125 roku przyjął pod opiekę Cîteaux mniszki z Tart, pierwszy klasztor cysterek. Martyrologium Rzymskie wspomina, że ustanowił braci konwersów i założył dwanaście klasztorów.

Aby młode opactwa zachowały jedność, związał je Kartą miłości (Carta caritatis), którą tradycja zakonu przypisuje jemu samemu. Karta łączyła klasztory więzią domu macierzystego z filiami, wprowadzała regularne wizytacje i doroczną kapitułę generalną opatów w Cîteaux. Papież Kalikst II zatwierdził ustawy cystersów 23 grudnia 1119 roku. Pod kierunkiem Stefana w skryptorium Cîteaux poprawiono też tekst łacińskiej Biblii.

W 1133 roku, stary i niemal niewidomy, zrzekł się urzędu. Zmarł w Cîteaux 28 marca 1134 roku. Zakon, który współtworzył, w ciągu XII wieku rozrósł się do kilkuset klasztorów w całej Europie.

W zakonie czczono go jako jednego z ojców założycieli, a Martyrologium Rzymskie wymienia go wśród świętych. O formalnej kanonizacji opracowania mówią niejednakowo: według jednych w 1623 roku ogłosił go świętym papież, według innych wpisano go wtedy tylko do kalendarza zakonu. Cystersi i trapiści obchodzą 26 stycznia wspólną uroczystość trzech założycieli: Roberta, Alberyka i Stefana. W 1998 roku, na dziewięćsetlecie Cîteaux, Jan Paweł II przypomniał, że ci trzej, wiernie zachowując Regułę św. Benedykta, dali początek nowej formie życia monastycznego.