Św. Sofroniusz z Jerozolimy

Święty Sofroniusz był mnichem, teologiem i poetą, a od 634 roku biskupem Jerozolimy. Bronił wiary w prawdziwe człowieczeństwo Chrystusa i przeprowadził swój lud przez arabskie oblężenie miasta. Kościół wspomina go 11 marca.

Pochodził z Damaszku. Roku jego urodzenia nie znamy; podaje się lata około 550 lub 560. Według większości badaczy to on jest Sofroniuszem zwanym Sofistą, nauczycielem retoryki. W klasztorze św. Teodozego pod Jerozolimą poznał mnicha Jana Moschosa. Martyrologium Rzymskie nazywa Moschosa jego nauczycielem i przyjacielem.

Przez wiele lat razem odwiedzali mnichów i pustelników w Egipcie, na Synaju i w Palestynie, a Sofroniusz sam został mnichem. W Aleksandrii pomagali patriarsze, św. Janowi Jałmużnikowi. Tam też, jak przekazują żywoty, Sofroniusz został uzdrowiony z choroby oczu przy grobie świętych męczenników Cyrusa i Jana i z wdzięczności opisał ich cuda. Gdy w 614 roku Persowie zdobyli Jerozolimę, przyjaciele udali się do Rzymu. Moschos zadedykował Sofroniuszowi „Łąkę duchowną” (Pratum spirituale), zbiór opowieści o mnichach Wschodu. Po śmierci mistrza Sofroniusz pochował go w klasztorze św. Teodozego.

W 633 roku w Aleksandrii sprzeciwił się formule patriarchy Cyrusa, która dla pojednania z monofizytami mówiła o jednym tylko działaniu w Chrystusie. Na próżno zabiegał o jej wycofanie u Sergiusza, patriarchy Konstantynopola. W 634 roku został wybrany biskupem Jerozolimy po Modeście. W liście synodalnym do pozostałych patriarchów wyłożył naukę o dwóch działaniach i dwóch wolach Chrystusa, Boskiej i ludzkiej. Biskupa Stefana z Dory zaprzysiągł na Kalwarii, by udał się do Rzymu i prosił Stolicę Apostolską o rozstrzygnięcie sporu.

Jego rządy przypadły na czas najazdu Arabów na Palestynę. W kazaniu na Boże Narodzenie 634 roku ubolewał, że wierni nie mogą jak zwykle pójść do Betlejem, odciętego przez Saracenów. Gdy po długim oblężeniu obrona Jerozolimy stała się niemożliwa, wynegocjował z kalifem Omarem poddanie miasta w zamian za bezpieczeństwo mieszkańców i wolność kultu dla chrześcijan. Źródła datują to najczęściej na rok 637 lub 638. Sofroniusz zmarł wkrótce potem, najpewniej 11 marca 638 roku, choć część opracowań podaje rok 639.

Pozostawił żywoty świętych, ody na święta chrześcijańskie i kazania, których fragmenty Kościół czyta do dziś w Liturgii Godzin, między innymi w święto Ofiarowania Pańskiego. W 649 roku naukę o jednej woli Chrystusa, zwaną monoteletyzmem, potępił synod laterański pod przewodnictwem papieża św. Marcina I. Sobór Konstantynopolitański III, obradujący w latach 680 i 681, uznał list synodalny Sofroniusza za zgodny z wiarą apostolską i polecił wpisać jego imię do dyptychów. Sofroniusz żył na długo przed powstaniem procesu kanonizacyjnego i od dawnych wieków jest czczony jako święty na Wschodzie i na Zachodzie.