Św. Serwacy

Święty Serwacy był biskupem Tongeren w rzymskiej Galii Belgijskiej, na terenie dzisiejszej Belgii, i żył w IV wieku. Jest pierwszym biskupem tego miasta, którego istnienie potwierdzają źródła historyczne. W sporach o bóstwo Chrystusa bronił wiary wyznanej na soborze w Nicei. Kościół wspomina go 13 maja.

O jego pochodzeniu i młodości nic pewnego nie wiadomo. Średniowieczne legendy, poświadczone od XI wieku, uczyniły z niego Ormianina, a nawet dalekiego krewnego Jezusa, lecz nie mają one oparcia w źródłach z jego epoki. To, co pewne, pochodzi od współczesnych mu autorów i dotyczy synodów, w których brał udział.

Żył w czasie, gdy Kościół dzieliła nauka Ariusza, odmawiająca Synowi Bożemu równości z Ojcem. Serwacy stanął po stronie świętego Atanazego. Na liście biskupów Galii, którzy według Atanazego podpisali postanowienia synodu w Serdyce, dzisiejszej Sofii, około 343 roku, figuruje imię utożsamiane z Serwacym. Kronikarz Sulpicjusz Sewer zaliczył go razem z Febadiuszem z Agen do najwytrwalszych obrońców prawdziwej wiary na synodzie w Rimini w 359 roku. Gdy zgromadzenie przyjęło w końcu kompromis, obaj przygotowali wyznania wiary potępiające Ariusza, lecz przeciwnicy dołączyli do nich dwuznaczne sformułowanie.

Grzegorz z Tours, piszący w VI wieku, opowiada o biskupie Tongeren imieniem Aravatius, którego utożsamia się z Serwacym. Według tej relacji biskup, przewidując najazd Hunów na Galię, udał się do Rzymu i przez wiele dni modlił się i pościł przy grobie świętego Piotra. Tam miał się dowiedzieć, że nieszczęścia nie da się odwrócić, a on sam powinien przygotować się na śmierć. Po powrocie udał się do Maastricht, gdzie zachorował na gorączkę i zmarł. Opowieść wiąże jednak biskupa z IV wieku z najazdem Hunów z połowy V wieku, dlatego historycy uważają ją w dużej mierze za legendę. Tradycja podaje jako rok jego śmierci 384.

Nad jego grobem w Maastricht już w VI wieku wznoszono kościoły; z nich wyrosła dzisiejsza bazylika świętego Serwacego, w której spoczywają jego relikwie. Jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji, i jest patronem Maastricht. 14 maja 1985 roku Jan Paweł II modlił się przy jego grobie, nazwał go pierwszym głosicielem Ewangelii w tym regionie i podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej.

W tradycji ludowej Polski i krajów niemieckojęzycznych jego imię jest szeroko znane. Razem z Pankracym i Bonifacym należy do tak zwanych zimnych ogrodników: dni 12, 13 i 14 maja uchodzą za czas ostatnich wiosennych przymrozków.