Św. Saturnin z Tuluzy

Święty Saturnin był pierwszym biskupem Tuluzy i męczennikiem z połowy III wieku. We Francji znany jest także pod imieniem Sernin. Kościół wspomina go 29 listopada.

O jego pochodzeniu i wcześniejszym życiu nie wiadomo nic pewnego. Najstarszym źródłem jest opis męczeństwa spisany w Tuluzie na początku V wieku, ponad sto pięćdziesiąt lat po jego śmierci. W VI wieku korzystał z niego św. Grzegorz z Tours, który zalicza Saturnina do siedmiu biskupów posłanych do Galii za cesarza Decjusza. Według opisu męczeństwa za konsulatu Decjusza i Gratusa, czyli w roku 250, Tuluza miała w Saturninie swego pierwszego biskupa, a chrześcijan było w mieście jeszcze niewielu.

Martyrologium Rzymskie mówi o jego śmierci krótko i z zastrzeżeniem, że tak podaje przekaz: za czasów Decjusza poganie zatrzymali biskupa na Kapitolu w Tuluzie, przy głównej świątyni miasta, i strącili go po schodach z samej góry. Z roztrzaskaną głową i poranionym ciałem oddał duszę Chrystusowi. Stało się to około 250 roku; dokładnej daty nie da się ustalić.

Opis męczeństwa podaje więcej szczegółów, które weszły do tradycji. W drodze do małego kościoła biskup często przechodził obok Kapitolu, a pogańscy kapłani uznali, że to z jego powodu zamilkły wyrocznie. Gdy pewnego dnia tłum zebrał się, by złożyć w ofierze byka, ktoś rozpoznał Saturnina. Pochwycono go, a towarzyszący mu prezbiter i dwaj diakoni uciekli. Saturnin odmówił złożenia ofiary bożkom i wyznał, że zna tylko jednego Boga, prawdziwego. Przywiązano go wtedy za nogi do byka i popędzono zwierzę w dół z Kapitolu. Biskup zginął na samym początku tej drogi, a byk wlókł jego ciało, dopóki nie zerwał się sznur.

Według tego samego opisu dwie kobiety pochowały ciało w drewnianej trumnie, głęboko w ziemi, z obawy przed zbezczeszczeniem. W IV wieku biskup Hilary wzniósł nad grobem ceglane sklepienie i małą drewnianą kaplicę. Biskup Sylwiusz rozpoczął budowę okazalszej bazyliki, a jego następca, św. Eksuperiusz, dokończył ją na początku V wieku i przeniósł do niej relikwie.

Na tym miejscu stoi dziś romańska bazylika Saint-Sernin, którą 24 maja 1096 roku konsekrował papież Urban II. Spoczywają w niej relikwie świętego, a w średniowieczu była jednym z ważnych celów pielgrzymów, także na drodze do Santiago de Compostela. Tradycja wiąże z bykiem z opisu męczeństwa nazwę kościoła Notre-Dame du Taur w Tuluzie. Imię Saturnina nosi wiele kościołów i miejscowości we Francji i w Hiszpanii.

Saturnin jest czczony jako święty od starożytności, na długo zanim powstał proces kanonizacyjny; jego wspomnienie pod datą 29 listopada zapisano już w Martyrologium Hieronimiańskim. Późniejsze legendy czyniły go uczniem św. Piotra i łączyły z początkami Kościoła w Pampelunie i w innych miastach, lecz nie mają one oparcia w źródłach.