Św. Polikarp ze Smyrny

Święty Polikarp był biskupem Smyrny, dzisiejszego Izmiru w Turcji, i męczennikiem z II wieku. Kościół czci go jako ucznia św. Jana Apostoła i ostatniego świadka czasów apostolskich. Zalicza się go do Ojców apostolskich. Wspomnienie liturgiczne przypada 23 lutego.

Nie znamy roku ani miejsca jego urodzenia. Najwięcej mówi o nim św. Ireneusz z Lyonu, który w młodości słuchał go w Smyrnie. Według Ireneusza Polikarp był pouczony przez Apostołów, rozmawiał z wieloma ludźmi, którzy widzieli Pana, i to sami Apostołowie ustanowili go biskupem Kościoła w Smyrnie. Ireneusz pamiętał, jak Polikarp opowiadał o swoich spotkaniach z Janem.

Na początku II wieku w Smyrnie zatrzymał się św. Ignacy, biskup Antiochii, prowadzony pod strażą do Rzymu, gdzie miał ponieść męczeństwo. Napisał tam cztery listy, a później z Troady wysłał osobny list do Polikarpa. Gdy chrześcijanie z Filippi poprosili o pisma Ignacego, Polikarp przesłał je wraz z własnym listem. Ten List do Filipian zachował się do dziś.

W podeszłym wieku Polikarp udał się do Rzymu, do papieża Aniceta. Rozmawiali o dniu obchodzenia Paschy: Kościoły Azji świętowały ją 14 dnia miesiąca nisan, Rzym w następującą po nim niedzielę. Żaden nie przekonał drugiego, lecz rozstali się w pokoju, a Anicet na znak czci powierzył gościowi sprawowanie Eucharystii.

Jego śmierć opisuje list, który Kościół w Smyrnie wysłał do Kościoła w Filomelium. Gdy w mieście wybuchło prześladowanie, wierni nakłonili biskupa, by schronił się w wiejskim domu. Wydał go torturowany sługa. Polikarp kazał podać posiłek tym, którzy po niego przyszli, i poprosił o godzinę na modlitwę. Potem zaprowadzono go na stadion.

Prokonsul Stacjusz Kwadratus namawiał go, by przez wzgląd na swój wiek wyparł się Chrystusa. Polikarp odpowiedział: „Osiemdziesiąt sześć lat Mu służę i nigdy nie wyrządził mi krzywdy. Jakże mógłbym bluźnić mojemu Królowi, który mnie zbawił?” Skazany na stos, prosił, by go nie przybijano, i dziękował Bogu, że zaliczył go do męczenników i dał mu udział w kielichu Chrystusa. Według listu płomienie go nie strawiły i zginął od ciosu sztyletem. Ciało spalono, a chrześcijanie zebrali kości, cenniejsze dla nich niż klejnoty, i postanowili co roku obchodzić dzień jego męczeństwa.

List podaje dzień, 23 lutego, lecz rok pozostaje sporny. Wielu badaczy wskazuje rok 155 lub 156. Martyrologium Rzymskie umieszcza tę śmierć za panowania Marka Aureliusza, a włoskie wydanie Mszału Rzymskiego podaje rok 167. Polikarp jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Opis jego męki należy do najstarszych zachowanych relacji o męczeństwie; ten sam Mszał nazywa go najdawniejszym świadectwem czci oddawanej męczennikom. Benedykt XVI pisał, że cały ten dramat opowiedziano jak liturgię, w której sam męczennik staje się Eucharystią.