Św. Oswald z Nortumbrii

Święty Oswald był w VII wieku królem Nortumbrii na północy Anglii. Martyrologium Rzymskie wspomina go jako króla i męczennika, słynącego z talentu wojskowego, a jeszcze bardziej z umiłowania pokoju, który gorliwie szerzył wiarę chrześcijańską i zginął w walce z poganami. Jego wspomnienie przypada 5 sierpnia. Najwięcej wiadomości o nim przekazał św. Beda Czcigodny.

Był synem króla Etelfryda, a przez matkę Achę siostrzeńcem króla Edwina. Za panowania Edwina synowie Etelfryda żyli na wygnaniu wśród Szkotów i Piktów. Tam, jak pisze Beda, zostali pouczeni w wierze i przyjęli chrzest; późniejsza tradycja wiąże pobyt Oswalda z klasztorem św. Kolumby na wyspie Iona. Rok jego urodzenia nie jest pewny.

Po śmierci Edwina w 633 roku tron Bernicji objął starszy brat Oswalda, który jednak porzucił wiarę i wkrótce zginął z rąk brytyjskiego króla Cadwallona. Wtedy do walki stanął Oswald. Przed bitwą, w miejscu nazwanym później Heavenfield, czyli Niebiańskim Polem, niedaleko muru rzymskiego, kazał postawić drewniany krzyż i sam podtrzymywał go obiema rękami. Potem wezwał wojsko, by na kolanach prosiło Boga o pomoc w sprawiedliwej wojnie, i o świcie pokonał Cadwallona.

Gdy objął władzę, zapragnął, by cały jego lud przyjął wiarę. Poprosił o biskupa szkockich starszych, wśród których przyjął chrzest, a ci przysłali mu Aidana, mnicha z klasztoru na wyspie Iona. Król dał mu siedzibę na wyspie Lindisfarne. Ponieważ Aidan słabo znał język angielski, Oswald, który na wygnaniu nauczył się języka Szkotów, sam tłumaczył jego kazania swoim dowódcom i dworzanom.

Beda podkreśla jego pokorę i hojność wobec ubogich. Opowiada, że gdy w Wielkanoc król zasiadał do stołu z Aidanem, a sługa doniósł, że na ulicach czeka tłum potrzebujących, Oswald kazał zanieść im swoje jedzenie, a srebrną misę pociąć na kawałki i rozdzielić między nich. Aidan ujął wtedy jego prawą rękę i powiedział: „Niech ta ręka nigdy nie zniszczeje”. Oswald był ojcem chrzestnym Cynegilsa, króla Sasów Zachodnich, a potem poślubił jego córkę.

Panował dziewięć lat. Zginął 5 sierpnia 642 roku, w 38. roku życia, w bitwie z pogańskim królem Mercji Pendą, w miejscu zwanym Maserfelth, które Martyrologium utożsamia z Oswestry w Shropshire. Według Bedy, otoczony przez wrogów, modlił się za dusze swoich żołnierzy, a słowa „Boże, zmiłuj się nad ich duszami” stały się przysłowiem. Penda kazał odciąć mu głowę i ręce i wystawić je na palach. Brat i następca Oswalda, Oswiu, pochował potem głowę w Lindisfarne, a ręce w królewskim grodzie Bamburgh.

Beda opisuje uzdrowienia w miejscu, gdzie Oswald poległ, i przy jego relikwiach. Z czasem jego kult dotarł także na kontynent, zwłaszcza do krajów niemieckojęzycznych Europy Środkowej. Jest czczony jako święty od VII wieku, na długo przed powstaniem procesów kanonizacyjnych.