Św. Olga Kijowska
Matrona · † 969
Księżna kijowska, wdowa i regentka, babka św. Włodzimierza
Święta Olga była księżną kijowską i żoną księcia Igora, a po jego śmierci rządziła państwem kijowskim w imieniu syna. Jako pierwsza z rodu Rurykowiczów przyjęła chrzest i otrzymała imię Helena. Martyrologium Rzymskie nazywa ją babką świętego Włodzimierza i mówi, że przygotowała całemu ludowi Rusi drogę do Chrystusa. Kościół wspomina ją 11 lipca.
Nie wiadomo, skąd pochodziła ani kiedy się urodziła. Późniejsza tradycja wiąże ją z okolicami Pskowa i podaje rok 890, lecz tej daty nie da się potwierdzić. Z Igorem miała syna Światosława. Około 945 roku Igor zginął z rąk Drewlan, plemienia, które zbuntowało się przeciw władzy Kijowa, a Olga objęła rządy, bo syn był jeszcze dzieckiem.
Dawna ruska kronika, zwana Powieścią minionych lat, opowiada, jak Olga krwawo pomściła śmierć męża na Drewlanach. Działo się to w latach, gdy była jeszcze poganką. Jako władczyni umocniła zwierzchnictwo Kijowa nad podległymi ziemiami i dbała o dobre stosunki z Cesarstwem Bizantyjskim.
Około 955 roku, jak pisał Jan Paweł II, Olga dobrowolnie i publicznie przyjęła chrzest, a potem pozostała wierna przyrzeczeniom chrzcielnym. Według kroniki ochrzczono ją w Konstantynopolu; część historyków sądzi jednak, że stało się to w Kijowie, przed jej podróżą do cesarskiej stolicy w 957 roku. Tradycja przekazuje, że patriarcha Polieukt powitał ją wtedy słowami: „Błogosławiona jesteś między niewiastami ruskimi, bo umiłowałaś światło i odpędziłaś ciemność”.
Olga pragnęła, by wiarę przyjął także jej lud, ale nie zdołała przekonać syna, który pozostał poganinem. W 959 roku poprosiła Ottona I o biskupa i kapłanów dla Rusi. W 961 roku przybył do Kijowa jako biskup mnich Adalbert z Trewiru, późniejszy arcybiskup Magdeburga, jednak trwające pogaństwo nie pozwoliło mu prowadzić misji i wkrótce odjechał. Jan Paweł II widział w tym znak, że młodemu Kościołowi w Kijowie pomagał wtedy niepodzielony jeszcze Kościół Wschodu i Zachodu.
Olga zmarła w Kijowie 11 lipca 969 roku. Jej dzieło podjął wnuk Włodzimierz, który w 988 roku doprowadził do chrztu Rusi. Przeniósł on szczątki babki do wzniesionego przez siebie kościoła Dziesięcinnego w Kijowie. Jan Paweł II pisał, że Włodzimierz nawiązał do jej decyzji i nadał jej dziełu trwały kształt.
Olgę czczono na Rusi od średniowiecza, na długo przed powstaniem procesów kanonizacyjnych, a tradycja wschodnia nazywa ją równą apostołom. Pius XII w liście do biskupów greckokatolickich na tysiąclecie jej chrztu stawiał ją wraz z Włodzimierzem za wzór wiernym. Jan Paweł II wspomniał ją w liście apostolskim Euntes in mundum, ogłoszonym w 1988 roku na tysiąclecie chrztu Rusi Kijowskiej.