Św. Małgorzata Szkocka

Święta Małgorzata Szkocka była królową Szkocji, żoną króla Malcolma III i matką ośmiorga dzieci. Zapisała się w pamięci Kościoła troską o ubogich i odnową życia religijnego w swoim królestwie. Kościół wspomina ją 16 listopada.

Urodziła się na Węgrzech około 1045 roku. Dokładna data nie jest znana. Jej ojciec, angielski książę Edward zwany Wygnańcem, syn króla Edmunda II, przebywał tam na wygnaniu. W 1057 roku rodzina wróciła do Anglii, lecz ojciec wkrótce zmarł. Po podboju Anglii przez Normanów w 1066 roku matka, Agata, szukała z dziećmi schronienia poza krajem. Według tradycji burza zagnała ich statek do wybrzeży Szkocji, gdzie przyjął ich król Malcolm III.

Około 1070 roku Małgorzata poślubiła Malcolma w Dunfermline. Urodziła sześciu synów i dwie córki i sama czuwała nad ich wychowaniem. Trzej synowie, Edgar, Aleksander i Dawid, zasiadali kolejno na szkockim tronie, a córka Matylda została żoną króla Anglii Henryka I. Większość wiadomości o Małgorzacie pochodzi z jej żywota, spisanego na prośbę Matyldy i przypisywanego spowiednikowi królowej Turgotowi, późniejszemu biskupowi St Andrews.

Małgorzata miała duży wpływ na męża i na sprawy królestwa. Z jej inicjatywy zwoływano synody, na których sama zabierała głos, a król służył za tłumacza. Uporządkowano wtedy zachowywanie Wielkiego Postu, przywrócono zwyczaj przyjmowania Komunii świętej na Wielkanoc i świętowanie niedzieli, zakazano też małżeństw sprzecznych z prawem Kościoła. W Dunfermline wzniosła kościół Trójcy Świętej i sprowadziła do niego benedyktynów z Canterbury. Wspierała także opactwo na wyspie Iona.

Żywot opisuje jej dzień jako wypełniony modlitwą i posługą ubogim. Rano karmiła dziewięcioro sierot, a przed własnym posiłkiem usługiwała dwudziestu czterem biednym, których utrzymywała przez cały rok. W Adwencie i w Wielkim Poście oboje z królem podawali jedzenie trzystu ubogim. Wykupywała jeńców z niewoli. Pielgrzymom zdążającym do St Andrews zbudowała schroniska po obu stronach zatoki Forth i zapewniła bezpłatną przeprawę.

Przez ostatnie pół roku życia ciężko chorowała. Jej mąż i najstarszy syn Edward zginęli 13 listopada 1093 roku pod Alnwick. Wiadomość przyniósł jej syn Edgar, gdy była już umierająca. Według żywota podziękowała Bogu, że w ostatniej godzinie zesłał jej cierpienie, które oczyszcza z grzechów, i odeszła z modlitwą na ustach, trzymając relikwię Krzyża Świętego. Zmarła 16 listopada 1093 roku na zamku w Edynburgu. Pochowano ją w Dunfermline, gdzie spoczął także jej mąż.

Papież Innocenty IV zaliczył ją do grona świętych w 1250 roku, a w 1673 roku Klemens X ogłosił ją patronką Szkocji. Jan Paweł II, odprawiając w 1982 roku Mszę świętą w Glasgow, powiedział, że przybycie królowej Małgorzaty otworzyło nowy rozdział w dziejach Kościoła w Szkocji.