Św. Makary Wielki

Święty Makary Wielki, zwany też Egipskim, był kapłanem i opatem, jednym z ojców pustyni IV wieku. Dał początek osadzie mnichów na pustyni Sketis w Egipcie, a zapamiętano go jako człowieka pokornego i łagodnego wobec cudzych słabości. Kościół wspomina go 19 stycznia.

Urodził się około 300 roku w Egipcie; dokładnej daty nie znamy. Apoftegmaty, zbiór powiedzeń ojców pustyni, przechowały wiadomość, że w młodości był poganiaczem wielbłądów i woził natron. Sam opowiadał, że gdy żył już samotnie przy jednej z wiosek, pewna dziewczyna fałszywie wskazała go jako ojca swojego dziecka. Zniósł pobicie i hańbę bez słowa obrony, a nawet pracował więcej, by ją utrzymać. Kiedy prawda wyszła na jaw i mieszkańcy chcieli go przeprosić, odszedł na pustynię.

Osiadł w Sketis, dzisiejszym Wadi an-Natrun, mając około trzydziestu lat. Palladiusz, autor opowieści o mnichach egipskich, podaje, że z powodu daru rozeznania nazywano go młodym starcem i że w wieku czterdziestu lat został kapłanem. Makary odwiedzał św. Antoniego Pustelnika. Z czasem zebrało się wokół niego wielu uczniów.

Uczył krótko. Pytany, jak należy się modlić, odpowiedział, że nie trzeba wielu słów: wystarczy wyciągnąć ręce i mówić „Panie, jak chcesz i jak wiesz, zmiłuj się”, a gdy walka staje się cięższa, „Panie, pomóż”. Bratu, który prosił o słowo, kazał na cmentarzu najpierw znieważać umarłych, a potem ich chwalić, i wyjaśnił, że jak oni, tak mnich nie powinien zważać ani na obelgi, ani na pochwały.

Najbardziej zapamiętano jego łagodność. Mówiono, że stał się jakby bogiem na ziemi, bo jak Bóg osłania świat, tak on okrywał cudze winy: widział je, jakby nie widział, i słyszał o nich, jakby nie słyszał. Jedno z opowiadań wkłada w usta szatana wyznanie, że nie może pokonać Makarego z powodu jego pokory.

Po śmierci św. Atanazego w 373 roku władzę nad Kościołem w Aleksandrii przejął ariański biskup Lucjusz. Z jego polecenia Makarego zesłano razem z imiennikiem, św. Makarym Aleksandryjskim, na jedną z wysp na Nilu. Jak pisze historyk Sokrates Scholastyk, mnisi pozyskali tam dla wiary pogańskich mieszkańców. Później pozwolono im wrócić. Makary zmarł w Sketis około 390 roku; Palladiusz podaje, że dożył dziewięćdziesięciu lat.

Jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji, na Zachodzie i w Kościołach Wschodu. Klasztor w Wadi an-Natrun, który nosi jego imię, istnieje do dziś. Jan Paweł II wymienił go w 2000 roku w Kairze obok Antoniego i Pachomiusza wśród założycieli chrześcijańskiego monastycyzmu. Homilie duchowe, które przez wieki mu przypisywano, zdaniem badaczy raczej nie są jego dziełem. Martyrologium Rzymskie, które tego samego dnia wspomina także św. Makarego Aleksandryjskiego, mówi o Makarym Wielkim, że umarły dla świata i dla siebie żył tylko dla Boga i tego samego uczył uczniów.