Św. Ludmiła

Święta Ludmiła była księżną czeską, żoną księcia Borzywoja I i babką świętego Wacława, którego wychowywała w wierze. Uważa się ją za pierwszą męczennicę ziemi czeskiej i czci jako jedną z patronek Czech. Kościół wspomina ją 16 września.

Urodziła się około 860 roku w rodzinie słowiańskiego księcia; według tradycji jej ojcem był Sławibor. Miejsce jej pochodzenia nie jest pewne: jedne przekazy wiążą ją z okolicami Mělníka, inne z Łużycami. Jako bardzo młoda dziewczyna poślubiła Borzywoja z rodu Przemyślidów, pierwszego chrześcijańskiego księcia Czech.

Według tradycji oboje przyjęli chrzest z rąk świętego Metodego, apostoła Słowian. W swoim grodzie Levý Hradec ufundowali rotundę świętego Klemensa, uważaną za pierwszy kościół w Czechach. Nowa wiara budziła jednak sprzeciw wielu możnych. Dwaj synowie książęcej pary, Spycigniew i Wratysław, po śmierci ojca kolejno rządzili Czechami. Owdowiała Ludmiła zjednywała sobie ludzi dobrocią i hojnością wobec ubogich.

Wratysław poślubił Drahomirę, a ich najstarszym synem był Wacław. Martyrologium Rzymskie podaje, że Ludmile powierzono wychowanie wnuka i że starała się zaszczepić w nim miłość do Chrystusa. Jan Paweł II, przemawiając w Pradze w 1990 roku, nazwał ją niewiastą mężną, wzorem matek i babć, które umieją przekazywać wiarę młodemu pokoleniu także w trudnych czasach.

Po przedwczesnej śmierci Wratysława rządy w imieniu małoletniego Wacława objęła Drahomira. Między synową a teściową narósł konflikt o wpływ na młodego księcia, a Ludmiła znalazła się z dala od dworu, w grodzie Tetín. Tam w nocy 15 września 920 lub 921 roku została uduszona przez nasłanych zabójców; według legendy posłużyli się jej własną chustą. Martyrologium Rzymskie, zgodnie z najstarszymi legendami, przypisuje jej śmierć spiskowi Drahomiry i pogańskich możnych, choć niektórzy autorzy uważają udział synowej za niepewny.

Pochowano ją najpierw w kościele świętego Michała w Tetínie. Według tradycji Wacław, gdy objął rządy, przeniósł jej ciało do kościoła świętego Jerzego na Zamku Praskim. Ludmiła jest czczona jako męczennica od X wieku, na długo przed powstaniem procesów kanonizacyjnych. W 2021 roku, w 1100. rocznicę jej męczeństwa, papież Franciszek wysłał na uroczystości w Tetínie swojego specjalnego wysłannika, kardynała Christopha Schönborna. Jej wnuk, święty Wacław, ma swoje wspomnienie 28 września.