Św. Łucja z Syrakuz

Święta Łucja z Syrakuz była dziewicą i męczennicą z początku IV wieku. Należy do najbardziej czczonych świętych starożytnego Kościoła, a jej imię wymienia Kanon rzymski. Kościół wspomina ją 13 grudnia.

Pewnych wiadomości o jej życiu jest niewiele. Roku urodzenia nie znamy, a rok śmierci 304 podaje tradycja. Włoskie wydanie Mszału Rzymskiego mówi ostrożnie, że poniosła męczeństwo prawdopodobnie podczas prześladowania za cesarza Dioklecjana i że pochowano ją w Syrakuzach. Najstarszym świadectwem jej czci jest grecki napis nagrobny z początku V wieku, odnaleziony w tamtejszych katakumbach św. Jana: wspomina on młodą chrześcijankę Euskię, zmarłą w święto „mojej pani Łucji”.

Opowieść o Łucji przekazał opis jej męczeństwa, spisany po grecku w V wieku. Za wiarygodne badacze uznają w nim miejsce i dzień śmierci, resztę trzeba czytać jako budujące opowiadanie. Według niego Łucja pochodziła z zamożnej rodziny, wcześnie straciła ojca i wychowywała ją matka Eutychia. Matka przyrzekła ją młodemu poganinowi, lecz Łucja pragnęła należeć tylko do Chrystusa i odwlekała ślub.

Eutychia od lat chorowała na krwotoki. Obie udały się do Katanii, do grobu świętej Agaty, i tam matka odzyskała zdrowie. Łucja miała wtedy ujrzeć świętą Agatę, która zapowiedziała, że jak Katania dzięki Agacie, tak Syrakuzy doznają opieki dzięki Łucji. Wyjawiła wówczas matce swoje postanowienie i za jej zgodą rozdała posag ubogim.

Zawiedziony narzeczony doniósł namiestnikowi Paschazjuszowi, że Łucja jest chrześcijanką. Wezwana przed sąd, odmówiła złożenia ofiary bogom i odpowiedziała słowami Apostoła, że żyjący w czystości są świątynią Boga i mieszka w nich Duch Święty. Paschazjusz kazał zaprowadzić ją do domu publicznego, lecz, jak czytamy, żołnierze nie zdołali ruszyć jej z miejsca nawet z pomocą wołów. Nie tknął jej też ogień stosu. Zginęła od miecza.

Jej cześć przeszła z Syrakuz do Rzymu i rozeszła się po całym Kościele. Pod koniec VI wieku jej kult szerzył papież Grzegorz Wielki. Imię Łucji kojarzy się ze światłem, a jej dzień wypada blisko zimowego przesilenia, dlatego zaczęto ją wzywać jako opiekunkę wzroku. Opowieść o wyłupionych oczach jest późniejszą legendą, której dawny opis męczeństwa nie zna. Dzień świętej Łucji obchodzi się uroczyście zwłaszcza we Włoszech i w Skandynawii.

Ciało męczennicy spoczywało w syrakuzańskich katakumbach, które noszą jej imię. Według tradycji w 1039 roku bizantyjski wódz Jerzy Maniakes wywiózł je do Konstantynopola, a po zdobyciu tego miasta przez krzyżowców w 1204 roku trafiło do Wenecji, gdzie spoczywa do dziś. W grudniu 2024 roku przewieziono je czasowo do Syrakuz, a papież Franciszek napisał z tej okazji list do tamtejszego Kościoła, który czci Łucję jako patronkę. Łucja jest czczona jako święta od starożytności, bez formalnej kanonizacji.