Św. Leon IX

Papież · 1002-1054

Papież, biskup Toul, reformator Kościoła, przeciwnik symonii

Święty Leon IX, wcześniej Bruno z Egisheim, przez dwadzieścia pięć lat był biskupem Toul, a od 1049 roku papieżem. Przemierzał Italię, Francję i Niemcy, zwołując synody przeciw symonii, i zapoczątkował wielką reformę Kościoła XI wieku. Kościół wspomina go 19 kwietnia.

Urodził się 21 czerwca 1002 roku w Alzacji, w rodzinie hrabiów z Egisheim, spokrewnionej z Konradem II, późniejszym cesarzem. Jako pięcioletni chłopiec został oddany do szkoły katedralnej w Toul. Tam został kanonikiem i diakonem, a potem służył w kaplicy dworskiej Konrada. W 1026 roku duchowieństwo Toul wybrało go na biskupa, a 9 września 1027 roku przyjął święcenia. W tej pogranicznej diecezji cierpliwie odnawiał życie duchowieństwa i klasztorów.

W 1048 roku zmarł papież Damazy II i cesarz Henryk III wskazał na jego następcę Brunona. Biskup zgodził się pod warunkiem, że wybiorą go duchowieństwo i lud Rzymu. Do miasta wszedł boso, w stroju pielgrzyma, a po wyborze przyjął imię Leon i 12 lutego 1049 roku objął Stolicę Piotrową. Do pomocy wezwał ludzi oddanych odnowie Kościoła, wśród nich mnicha Humberta z Moyenmoutier i Hildebranda, późniejszego papieża Grzegorza VII.

Już po dwóch miesiącach zwołał w Rzymie synod, który potępił symonię, czyli kupczenie urzędami kościelnymi, oraz łamanie celibatu przez duchownych. Potem wyruszył w drogę, aby przeprowadzać reformę osobiście. Przewodniczył synodom w Pawii, Reims i Moguncji i rozliczał biskupów z symonii. W ciągu pięciu lat odwiedził Kościoły od Francji po dzisiejszą Słowację i od Lotaryngii po południe Italii.

Na południu Italii Normanowie zajmowali coraz to nowe ziemie i uciskali ludność. Gdy rokowania zawiodły, Leon w 1053 roku sam wyruszył z wojskiem przeciw nim. W czerwcu pod Civitate jego oddziały zostały rozbite, a papież oddał się w ręce zwycięzców. Normanowie okazywali mu szacunek, lecz przez wiele miesięcy przebywał jako ich jeniec w Benewencie. Stamtąd w styczniu 1054 roku wysłał do Konstantynopola legatów z kardynałem Humbertem na czele, w sprawie sporu z patriarchą Michałem Cerulariuszem.

Wiosną 1054 roku ciężko chory papież kazał się zanieść do Rzymu. Zmarł tam 19 kwietnia i został pochowany przy Bazylice św. Piotra. Jego legaci byli jeszcze w Konstantynopolu. 16 lipca, trzy miesiące po śmierci Leona, złożyli na ołtarzu świątyni Hagia Sophia bullę z ekskomuniką patriarchy, a patriarcha z synodem odpowiedział ekskomuniką legatów. 7 grudnia 1965 roku papież Paweł VI i patriarcha Atenagoras I wspólnie wyrazili żal z powodu tych wyroków i usunęli je z pamięci Kościoła.

Przy grobie Leona wkrótce zaczęto mówić o uzdrowieniach. W 1087 roku papież Wiktor III polecił przenieść jego ciało do wnętrza bazyliki i uznał jego kult. Szczególną cześć odbiera w Alzacji, Lotaryngii i Benewencie.