Św. Klemens I

Święty Klemens I był biskupem Rzymu pod koniec I wieku, trzecim następcą św. Piotra po Linusie i Anaklecie. Zalicza się go do Ojców apostolskich, czyli pisarzy z pierwszych pokoleń po Apostołach, a znany jest jako autor Listu do Koryntian. Kościół wspomina go 23 listopada jako papieża i męczennika.

O jego życiu wiadomo bardzo mało. Nie znamy roku urodzenia; późniejsze przekazy czynią go rzymianinem. Św. Ireneusz, biskup Lyonu z końca II wieku, pisał, że Klemens widział Apostołów, rozmawiał z nimi i miał jeszcze w uszach ich przepowiadanie. Według Tertuliana Kościół rzymski utrzymywał, że święceń udzielił mu sam św. Piotr. Niepewne są też lata jego posługi; wykaz papieży Stolicy Apostolskiej podaje okres od 92 do 99 roku.

W Koryncie doszło wtedy do rozłamu: grupa młodszych członków wspólnoty odsunęła od posługi jej prezbiterów. Klemens napisał w imieniu Kościoła rzymskiego list po grecku, wzywający do pokoju i zgody. Opóźnienie odpowiedzi tłumaczy nieszczęściami, które spadły na jego Kościół; widzi się w nich prześladowanie za cesarza Domicjana i dlatego list datuje się na czas tuż po 96 roku. Benedykt XVI nazwał go pierwszym po śmierci św. Piotra przykładem sprawowania prymatu rzymskiego.

Klemens przypomina o pokorze i miłości braterskiej i uczy, że ład w Kościele pochodzi od Boga: Ojciec posłał Chrystusa, Chrystus Apostołów, a oni ustanowili pierwszych przełożonych wspólnot i postanowili, że po nich posługę przejmą inni wypróbowani mężowie. List wspomina też męczeństwo Piotra i Pawła. Zamyka go wielka modlitwa, także za rządzących; to najstarsza po Nowym Testamencie chrześcijańska modlitwa za władze państwowe.

O jego śmierci nie ma pewnych wiadomości. Euzebiusz z Cezarei podaje, że Klemens zmarł w trzecim roku panowania Trajana, a więc na przełomie I i II wieku, i nie wspomina o męczeństwie. Tytuł męczennika pojawia się przy jego imieniu od końca IV wieku. Późniejszy opis męczeństwa opowiada, że Trajan zesłał go do Chersonezu na Krymie, gdzie spotkał chrześcijan skazanych na pracę w kamieniołomach, a potem został wrzucony do morza z kotwicą u szyi. Dlatego przedstawia się go z kotwicą.

Św. Hieronim pisał pod koniec IV wieku, że pamięć jego imienia przechowuje wzniesiony w Rzymie kościół; na jego miejscu stoi dziś bazylika św. Klemensa. W IX wieku święci Cyryl i Metody przywieźli do Rzymu relikwie odnalezione na Krymie i uznane za szczątki Klemensa. Papież Hadrian II przyjął je z czcią i złożono je w bazylice jego imienia, w której spoczywa także św. Cyryl.

Klemens jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Jego imię wymienia Kanon rzymski wśród pierwszych następców św. Piotra, a dzień 23 listopada zapisują już dawne zachodnie księgi liturgiczne. Martyrologium Rzymskie wspomina tego dnia złożenie jego ciała w Rzymie.