Św. Kazimierz Królewicz

Święty Kazimierz, królewicz z dynastii Jagiellonów, był synem Kazimierza IV, króla Polski i wielkiego księcia litewskiego. Zapamiętano go jako człowieka modlitwy, czystości i sprawiedliwości, który ujmował się za ubogimi. Zmarł na gruźlicę, mając dwadzieścia pięć lat. Kościół wspomina go 4 marca, w dniu śmierci.

Urodził się 3 października 1458 roku na zamku królewskim w Krakowie. Jego matką była Elżbieta z rodu Habsburgów, nazywana matką królów. Od dziewiątego roku życia wychowywał go ksiądz Jan Długosz, kanonik krakowski i dziejopis, a później także humanista Filip Kallimach.

W 1471 roku część węgierskich możnych, zbuntowana przeciw królowi Maciejowi Korwinowi, ofiarowała trzynastoletniemu Kazimierzowi koronę. Ojciec wysłał go z wojskiem na Węgry, lecz wyprawa się nie powiodła. Po powrocie królewicz przygotowywał się u boku ojca do rządów. Od 1481 do 1483 roku, gdy król przebywał na Litwie, zarządzał w jego imieniu Koroną, roztropnie i sprawiedliwie.

Życie na dworze łączył z modlitwą i pokutą. Szczególną czcią otaczał Eucharystię i Matkę Bożą, a przekazy wspominają, że nocami klękał przed zamkniętymi drzwiami kościołów. Autor żywota, niemal mu współczesny, zanotował, że królewicz bronił spraw ubogich jak własnych, za co lud nazywał go obrońcą ubogich, i że nakłaniał ojca do sprawiedliwych rządów. Domownicy świadczyli, że do końca życia zachował czystość. Zrezygnował też z małżeństwa z córką cesarza Fryderyka III.

W 1483 roku wyjechał do ojca na Litwę. Choroba płuc postępowała i 4 marca 1484 roku Kazimierz zmarł w Grodnie, w ówczesnym Wielkim Księstwie Litewskim. Pochowano go w katedrze w Wilnie, gdzie jego relikwie spoczywają do dziś. Gdy na początku XVII wieku otwarto grób, znaleziono w nim tekst maryjnego hymnu „Omni die dic Mariae”. Dawniej przypisywano go Kazimierzowi, lecz hymn jest znacznie starszy.

Już w 1501 roku papież Aleksander VI nadał odpust nawiedzającym kaplicę, w której go pochowano. O kanonizację zabiegał brat świętego, król Zygmunt I Stary. Leon X wysłał w 1520 roku do Wilna legata Zachariasza Ferreriego, który spisał żywot Kazimierza. Przyjmuje się, że Leon X zaliczył go do grona świętych około 1521 roku, lecz bulla zaginęła i dokładna data nie jest znana. Zachowało się brewe Klemensa VIII z 7 listopada 1602 roku, które, odwołując się do decyzji Leona X, zatwierdziło jego święto 4 marca w Polsce i na Litwie. Później rozszerzono je na cały Kościół.

Urban VIII ogłosił go w 1636 roku patronem Litwy, a Pius XII w 1948 roku szczególnym patronem litewskiej młodzieży. Od wieków czczony jest także jako patron Polski. W pięćsetną rocznicę śmierci świętego, 4 marca 1984 roku, Jan Paweł II odprawił w Bazylice św. Piotra Mszę z biskupami Europy. Wyznał wtedy, że nie może bez wzruszenia myśleć o jego narodzinach na zamku w Krakowie.