Św. Karol Lwanga i Towarzysze

Męczennicy, świeccy, w większości młodzi dworzanie króla Bugandy

Święci Karol Lwanga i Towarzysze to dwudziestu dwóch katolickich męczenników zabitych w latach od 1885 do 1887 w Bugandzie, królestwie na ziemiach dzisiejszej Ugandy. Wszyscy byli świeckimi, w większości młodymi dworzanami króla Mwangi II, i wielu z nich przyjęło chrzest niedługo przed śmiercią. Kościół wspomina ich 3 czerwca, w dniu, w którym w 1886 roku Karol Lwanga i dwunastu jego towarzyszy zginęli w ogniu na wzgórzu Namugongo.

Pierwsi przynieśli tam Ewangelię misjonarze anglikańscy, a dwa lata po nich katoliccy Misjonarze Afryki, zwani Białymi Ojcami, którzy wylądowali w Entebbe 17 lutego 1879 roku. Gdy po śmierci króla Mutesy władzę objął jego syn Mwanga, początkowo przyjął misjonarzy życzliwie i powierzył wielu chrześcijanom służbę w pałacu.

Wkrótce jednak zwrócił się przeciw nim. Pierwszy minister przekonywał go, że chrześcijanie zagrażają tronowi, lecz główną przyczyną prześladowania było to, że chrześcijańscy paziowie odmawiali poddania się niemoralnym żądaniom króla. Józef Mukasa Balikuddembe, przełożony służby pałacowej, bronił przed nimi chłopców. 15 listopada 1885 roku został ścięty w Mengo, a przed śmiercią oświadczył, że przebacza królowi i wzywa go do nawrócenia. Tego samego dnia przyjął chrzest Karol Lwanga, który stał na czele młodzieży służącej w pałacu i umacniał ją w wierze i czystości.

Pod koniec maja 1886 roku król postanowił zgładzić wszystkich, „którzy się modlą”, bo tak nazywano chrześcijan. Przed uwięzieniem Karol Lwanga ochrzcił kilku paziów, którzy byli jeszcze katechumenami, wśród nich Kizito, najmłodszego z męczenników. W więzieniu otwarcie zachęcał towarzyszy do wytrwania, a Kizito przekonał pozostałych, by szli na śmierć razem, trzymając się za ręce.

Dziewięciu z dwudziestu dwóch zabito na różne sposoby. Byli wśród nich Andrzej Kaggwa, który podczas zarazy opiekował się chorymi i wielu z nich ochrzcił, oraz Maciej Mulumba Kalemba, który porzucił urząd sędziego, by nikogo nie skrzywdzić wyrokiem; okaleczony i porzucony na pustkowiu, jeszcze po trzech dniach prosił o wodę. Trzynastu pozostałych 3 czerwca 1886 roku o świcie spalono na stosie na wzgórzu Namugongo, a kaci dziwili się, że słyszą tylko modlitwę. Ostatni, Jan Maria Muzeyi, został wrzucony do stawu 27 stycznia 1887 roku.

Benedykt XV beatyfikował męczenników 6 czerwca 1920 roku, a Paweł VI kanonizował ich 18 października 1964 roku w Bazylice Watykańskiej, w czasie Soboru Watykańskiego II. W homilii przypomniał, że w tym samym prześladowaniu zginęli za imię Chrystusa także anglikanie. W 1969 roku, jako pierwszy papież w Afryce, pobłogosławił w Namugongo ołtarz budowanego tam sanktuarium. Franciszek, który odprawił tam Mszę w 2015 roku, powiedział, że śmierć męczenników anglikańskich za Chrystusa świadczy o ekumenizmie krwi.