Św. Justyn Męczennik

Święty Justyn był filozofem, który po latach poszukiwań odnalazł prawdę w Chrystusie, bronił wiary swoimi pismami i oddał za nią życie w Rzymie. Benedykt XVI nazwał go najważniejszym z apologetów II wieku, czyli pisarzy, którzy bronili chrześcijaństwa przed oskarżeniami i wykładali wiarę językiem zrozumiałym dla ludzi swoich czasów. Kościół wspomina go 1 czerwca.

Urodził się około 100 roku we Flawii Neapolis, dzisiejszym Nablusie w Samarii, w pobliżu starożytnego Sychem. Długo szukał prawdy o Bogu w szkołach filozofii greckiej. W Dialogu z Tryfonem opowiada, że chodził kolejno do stoika, perypatetyka i pitagorejczyka, aż w końcu zachwyciła go nauka Platona. Przełomem okazało się spotkanie z tajemniczym starcem na brzegu morza. Starzec pokazał mu, że człowiek nie zaspokoi własnymi siłami tęsknoty za Bogiem, i skierował go do proroków. Na pożegnanie zachęcił go, by modlił się o otwarcie bram światła.

W Drugiej Apologii Justyn wspomina też, że poruszyła go odwaga chrześcijan, którzy nie lękali się śmierci. Przyjął wiarę i pisał potem, że tylko tę filozofię uznał za pewną i pożyteczną. Zamieszkał w Rzymie i założył tam szkołę, w której bezpłatnie wprowadzał uczniów w chrześcijaństwo jako prawdziwą filozofię. Uczył, że Chrystus jest odwiecznym Słowem, Logosem, a każdy człowiek nosi w sobie ziarno Słowa, dzięki któremu może poznawać prawdę. Słowo przemawiało do Hebrajczyków przez proroków, a częściowo, jako ziarna prawdy, także w filozofii greckiej.

Zachowały się trzy jego dzieła: dwie Apologie i Dialog z Tryfonem, zapis rozmowy z Żydem o tym imieniu. Pierwszą Apologię skierował około 155 roku do cesarza Antonina Piusa. Opisał w niej chrzest i niedzielne zgromadzenie chrześcijan. To najstarszy opis Eucharystii w jej zasadniczym kształcie: w dniu zwanym dniem słońca wierni z miast i wsi zbierają się razem, czyta się pisma apostołów i proroków, przewodniczący naucza, a po modlitwach składa dziękczynienie nad chlebem i winem. Justyn podkreślał, że nie jest to zwykły chleb ani zwykły napój, lecz Ciało i Krew Jezusa.

W Rzymie przebywał dwukrotnie. Podczas drugiego pobytu doniesiono na niego i stanął przed prefektem Rustykiem. Według akt męczeństwa, które uchodzą za wiarygodne, wyznał, że poznał wiele nauk, a przyjął prawdziwą naukę chrześcijan. Ponieważ odmówił złożenia ofiary bogom, został skazany na biczowanie i ścięcie. Zginął około 165 roku, za panowania cesarza Marka Aureliusza, razem z sześciorgiem uczniów, których Martyrologium Rzymskie wspomina tego samego dnia.

Jak inni męczennicy pierwszych wieków jest czczony od starożytności, bez formalnej kanonizacji. W kolekcie z dnia jego wspomnienia Kościół wyznaje, że Bóg przez głupstwo krzyża obdarzył go wzniosłym poznaniem Jezusa Chrystusa. Także prawosławni wspominają go 1 czerwca.