Św. Joachim i Anna

Święci Joachim i Anna to rodzice Najświętszej Maryi Panny i dziadkowie Jezusa. Pismo Święte nie podaje ich imion; Martyrologium Rzymskie zaznacza, że przechowały je dawne tradycje chrześcijańskie. Kościół wspomina ich razem 26 lipca.

Imiona i historię rodziców Maryi przekazuje Protoewangelia Jakuba, apokryf z II wieku, czyli pismo spoza kanonu Biblii. Opowieść tę powtórzyły później inne apokryfy, między innymi Ewangelia Pseudo-Mateusza. Wszystko, co wiadomo o ich życiu, pochodzi więc z tradycji, a nie z pewnych przekazów historycznych.

Według tej tradycji Joachim był pobożnym i zamożnym człowiekiem, który wraz z żoną Anną przez wiele lat nie miał dzieci. Gdy przyniósł ofiarę do świątyni, usłyszał, że jako bezdzietny nie ma do tego prawa. Zawstydzony odszedł na pustynię i przez czterdzieści dni pościł i modlił się, a Anna błagała Boga o potomstwo. Anioł ukazał się każdemu z nich osobno i zapowiedział narodziny dziecka, a Anna przyrzekła oddać je na służbę Bogu. Późniejsza tradycja i sztuka umieściły radosne spotkanie małżonków przy Złotej Bramie Jerozolimy. Urodziła im się córka, Maryja, którą, jak mówi ta sama opowieść, jako trzyletnią zaprowadzili do świątyni.

Cześć świętej Anny rozwinęła się najpierw na Wschodzie. Około 550 roku poświęcono jej bazylikę w Konstantynopolu. W Jerozolimie, w pobliżu sadzawki Betesda, czczono miejsce, w którym według tradycji stał dom rodziców Maryi i w którym się urodziła. W XII wieku krzyżowcy wznieśli tam kościół świętej Anny, który stoi do dziś.

Na Zachodzie kult świętej Anny upowszechnił się zwłaszcza od XII wieku, a w XIII wieku zaczęto obchodzić jej święto 26 lipca. W 1584 roku wpisano je do kalendarza rzymskiego dla całego Kościoła łacińskiego. Wspomnienie świętego Joachima obchodzono w kalendarzu rzymskim w różne dni, od 1913 roku 16 sierpnia. W reformie kalendarza ogłoszonej w 1969 roku połączono oba wspomnienia i odtąd Kościół czci rodziców Maryi razem, wspomnieniem obowiązkowym 26 lipca.

Papież Franciszek nazwał ich dziadkami Jezusa i w 2021 roku ustanowił Światowy Dzień Dziadków i Osób Starszych, obchodzony co roku w czwartą niedzielę lipca, w pobliżu ich wspomnienia. W Polsce szczególnym miejscem czci świętej Anny jest Góra Świętej Anny, główne sanktuarium Śląska Opolskiego, od pokoleń pod opieką franciszkanów. Od wieków czci się tam figurę Anny Samotrzeciej, trzymającej w ramionach Maryję z Dzieciątkiem. Jan Paweł II, który przybył tam w 1983 roku, mówił, że Maryja uczyła się macierzyństwa od własnej matki. Joachim i Anna są czczeni na mocy dawnej tradycji Kościoła, bez formalnej kanonizacji.