Św. Jan z Mathy

Święty Jan z Mathy był kapłanem pochodzącym z Francji i założycielem Zakonu Przenajświętszej Trójcy, czyli trynitarzy, powołanego do wykupywania chrześcijan z niewoli. Zmarł w Rzymie w 1213 roku. Kościół wspomina go 17 grudnia.

Pochodził z Faucon w Prowansji. Urodził się około połowy XII wieku; przekazy podają rok 1154 albo 1160. O jego młodości wiadomo niewiele pewnego, bo wiele szczegółów dawnych żywotów dopisano dopiero po stuleciach. Według tradycji zakonu uczył się w Aix i w Paryżu, gdzie został mistrzem teologii i przyjął święcenia kapłańskie.

Tradycja, którą przypomniał Jan Paweł II, wiąże jego powołanie z pierwszą Mszą świętą, odprawioną w 1193 roku. Podczas konsekracji Jan miał ujrzeć Chrystusa Odkupiciela trzymającego za ręce dwóch jeńców, którym ofiarowywał wolność. Scenę tę przedstawia mozaika z około 1210 roku, widoczna do dziś nad portalem domu św. Tomasza in Formis w Rzymie. Jan zrozumiał wtedy, że ma poświęcić się ludziom uprowadzonym w niewolę.

Aby dojrzeć do tego zamiaru, zamieszkał w pustelni Cerfroid, około siedemdziesięciu kilometrów od Paryża. Spotkał tam pustelników, a wśród nich, jak podaje tradycja, Feliksa z Valois. Z ich pomocą oraz z pomocą biskupów Meaux i Paryża i opata klasztoru św. Wiktora ułożył regułę nowej wspólnoty. Nakazywała ona braciom surowe życie i przeznaczanie trzeciej części wszystkich dochodów na wykup jeńców.

W 1198 roku Jan przedstawił regułę papieżowi Innocentemu III. Papież zatwierdził ją 17 grudnia 1198 roku bullą Operante divinae dispositionis clementia. Tak powstał zakon, którego bracia noszą biały habit z czerwono-niebieskim krzyżem. W marcu następnego roku Innocenty III polecił ich listem władcy Maroka. Trynitarze zaczęli wyprawiać się do krajów muzułmańskich, aby wykupywać jeńców, a w swoich domach przyjmowali uwolnionych, chorych i ubogich. Nowe domy zakonu powstawały we Francji i w Hiszpanii.

Innocenty III przekazał Janowi w Rzymie, na wzgórzu Celius, dom i szpital św. Tomasza in Formis. Tam założyciel spędził ostatnie lata i tam zmarł 17 grudnia 1213 roku, dokładnie piętnaście lat po zatwierdzeniu reguły. W 1655 roku dwaj hiszpańscy trynitarze potajemnie wywieźli jego relikwie do Madrytu.

Jana z Mathy nie kanonizowano w uroczystym procesie. W 1666 roku papież Aleksander VII potwierdził kult, którym otaczano go od niepamiętnych czasów. Założony przez niego zakon istnieje do dziś i służy ludziom więzionym oraz prześladowanym za wiarę. Jego zawołaniem pozostają słowa „Gloria Tibi Trinitas et captivis libertas”, czyli „Chwała Tobie, Trójco, a jeńcom wolność”.