Św. Jan Sarkander

Święty Jan Sarkander był kapłanem diecezji ołomunieckiej i proboszczem w Holeszowie na Morawach. W 1620 roku, oskarżony o zdradę, został poddany torturom i zmarł w więzieniu, nie wyjawiwszy tajemnicy spowiedzi. Martyrologium Rzymskie wspomina go 17 marca, w dniu śmierci; w Polsce jego wspomnienie obchodzi się 30 maja.

Urodził się 20 grudnia 1576 roku w Skoczowie na Śląsku Cieszyńskim. Po śmierci ojca w 1589 roku matka przeniosła się z pięciorgiem dzieci do Przybora na Morawach, do syna z pierwszego małżeństwa. Jan uczył się tam w szkole parafialnej, a potem u jezuitów w Ołomuńcu i w Pradze, gdzie uzyskał stopień magistra filozofii. Teologię studiował w Grazu. Święcenia kapłańskie przyjął 22 marca 1609 roku w Brnie.

Pracował w kilku parafiach diecezji ołomunieckiej, a w 1616 roku został proboszczem w Holeszowie. Miasto było siedzibą Ladislava Popela z Lobkovic, katolickiego namiestnika Moraw, którego Sarkander był spowiednikiem. Z pomocą jezuitów proboszcz starał się przywrócić parafię Kościołowi katolickiemu, co przysporzyło mu wrogów.

W 1618 roku stany czeskie, w większości protestanckie, powstały przeciw Habsburgom. Władzę na Morawach przejęli protestanci, a Lobkovica uwięziono. Sarkander udał się wtedy z pielgrzymką do Częstochowy i kilka miesięcy spędził w Polsce. Po jego powrocie przez Morawy przeszli lisowczycy, polska jazda idąca na pomoc cesarzowi, łupiąc kraj. Proboszcz wyszedł im naprzeciw z wiernymi w procesji z Najświętszym Sakramentem i Holeszów ocalał. Właśnie to uznano za dowód, że sam sprowadził obce wojska.

Nowy najwyższy sędzia Moraw, protestant Václav Bítovský, kazał go uwięzić w Ołomuńcu pod zarzutem zdrady. Od 13 do 18 lutego 1620 roku przesłuchiwano go czterokrotnie, torturując na kole i przypalając ogniem. Żądano, by wyjawił, co Lobkovic powiedział mu na spowiedzi o planowanym najeździe. Odparł, że niczego takiego na spowiedzi nie usłyszał, a gdyby nawet usłyszał, nigdy by tego nie wyjawił. Żył jeszcze miesiąc, modląc się z brewiarza, i zmarł w więzieniu 17 marca 1620 roku.

Wierni na Morawach i Śląsku od razu zaczęli czcić go jako męczennika wiary i obrońcę tajemnicy spowiedzi. Proces beatyfikacyjny rozpoczęto w 1715 roku. Papież Pius IX zaliczył go do błogosławionych listem apostolskim z 11 września 1859 roku, a uroczysta beatyfikacja odbyła się w Rzymie 6 maja 1860 roku.

Jan Paweł II kanonizował go 21 maja 1995 roku w Ołomuńcu, razem ze św. Zdzisławą. W homilii prosił w imieniu wszystkich katolików o przebaczenie krzywd wyrządzonych niekatolikom w burzliwych dziejach tych ziem i zapewnił o przebaczeniu Kościoła za zło, którego doznali jego synowie. Nazajutrz w Skoczowie nazwał świętego patronem Śląska i Moraw. Relikwie męczennika spoczywają w katedrze w Ołomuńcu. Święty jest też patronem diecezji bielsko-żywieckiej.