Św. Jan od Krzyża

Święty Jan od Krzyża był hiszpańskim karmelitą, kapłanem i mistykiem, który razem ze św. Teresą od Jezusa odnowił zakon karmelitański. Uchodzi za jednego z najważniejszych poetów lirycznych literatury hiszpańskiej, a Kościół czci go jako doktora. Jego wspomnienie liturgiczne przypada 14 grudnia.

Urodził się w 1542 roku w Fontiveros koło Ávili jako Juan de Yepes. Jego ojciec, pochodzący ze szlacheckiej rodziny z Toledo, został wydziedziczony za małżeństwo z ubogą tkaczką jedwabiu i wcześnie zmarł, a rodzina żyła w biedzie. Dziewięcioletni Jan przeniósł się z matką i bratem do Medina del Campo. Uczył się tam, pracował jako pielęgniarz w szpitalu, a potem kształcił się w kolegium jezuitów.

W 1563 roku wstąpił do karmelitów w Medina del Campo. Studiował w Salamance, a w 1567 roku przyjął święcenia kapłańskie. W tym samym roku spotkał Teresę od Jezusa, która przedstawiła mu plan odnowy Karmelu obejmujący także męską gałąź zakonu, i przyłączył się do jej dzieła. W 1568 roku w Duruelo w prowincji Ávila powstał pierwszy dom karmelitów bosych. Odnawiając tam śluby według pierwotnej reguły, przyjął imię Jan od Krzyża.

W 1572 roku na prośbę Teresy został spowiednikiem mniszek w klasztorze Wcielenia w Ávili, gdzie była przeoryszą. Reforma budziła jednak opór. W 1577 roku Jan został uprowadzony i uwięziony w klasztorze karmelitów dawnej obserwancji w Toledo. Spędził tam blisko dziewięć miesięcy, znosząc udręki ciała i ducha. W więzieniu ułożył strofy „Pieśni duchowej”. W sierpniu 1578 roku zdołał uciec i schronił się u tamtejszych karmelitanek bosych.

Następne dziesięć lat spędził w klasztorach Andaluzji, zwłaszcza w Grenadzie. Ukończył wtedy swoje główne dzieła: „Drogę na Górę Karmel”, „Noc ciemną”, „Pieśń duchową” i „Żywy płomień miłości”. Są komentarzami do jego wierszy. Jan opisuje w nich drogę człowieka do zjednoczenia z Bogiem w miłości. Wiedzie ona przez oczyszczenie, które nazywa nocą ciemną, a jedynym światłem jest na niej wiara.

Później wszedł do zarządu generalnego karmelitów bosych i był przełożonym klasztoru w Segowii. W 1591 roku odsunięto go od wszystkich urzędów. W samotnym klasztorze La Peñuela w Andaluzji ciężko zachorował. Przewieziono go do Úbedy, gdzie pogodnie i cierpliwie znosił wielkie cierpienia. Zmarł w nocy z 13 na 14 grudnia 1591 roku, gdy bracia odmawiali jutrznię. Pożegnał ich słowami: „Dziś idę śpiewać oficjum w niebie”. Jego grób znajduje się w Segowii.

Papież Klemens X beatyfikował go w 1675 roku, a Benedykt XIII kanonizował w 1726 roku. W 1926 roku Pius XI ogłosił go doktorem Kościoła; tradycja nazywa go Doktorem Mistycznym. Jan Paweł II, który w młodości napisał rozprawę doktorską o wierze według św. Jana od Krzyża, w liście apostolskim na czterechsetlecie jego śmierci nazwał go mistrzem w wierze i świadkiem Boga żywego.