Św. Jan Henryk Newman

Święty Jan Henryk Newman był angielskim teologiem i kaznodzieją. Duchowny anglikański, w 1845 roku przeszedł na katolicyzm, został oratorianinem, a pod koniec życia kardynałem. Jest doktorem Kościoła. Jego wspomnienie liturgiczne przypada 9 października, w rocznicę przyjęcia go do Kościoła katolickiego.

Urodził się 21 lutego 1801 roku w Londynie jako najstarszy z sześciorga dzieci bankiera. W 1816 roku przeżył nawrócenie, w którym, jak sam mówił, miała początek cała jego droga. Związał się wtedy z protestantyzmem ewangelikalnym i uważał papieża za Antychrysta. W 1822 roku został członkiem kolegium Oriel w Oksfordzie, w 1825 roku przyjął święcenia kapłańskie w Kościele anglikańskim, a od 1828 roku jako proboszcz uniwersyteckiego kościoła Najświętszej Maryi Panny zasłynął z kazań.

W latach 1832 i 1833 podróżował po krajach śródziemnomorskich i napisał wtedy modlitwę w formie wiersza „Lead, Kindly Light”. Po powrocie stał się jednym z przywódców ruchu oksfordzkiego, który chciał przeciwstawić się liberalizmowi religijnemu i przywrócić Kościołowi anglikańskiemu dziedzictwo Kościoła starożytnego. Studium Ojców Kościoła prowadziło go jednak coraz bliżej katolicyzmu.

W 1842 roku zamieszkał z przyjaciółmi w Littlemore pod Oksfordem. Pracował tam nad rozprawą o rozwoju doktryny chrześcijańskiej, w której pokazał, że Kościół z biegiem wieków coraz głębiej rozumie tę samą wiarę. 9 października 1845 roku bł. Dominik Barberi, włoski pasjonista, przyjął go do Kościoła katolickiego. Wielu przyjaciół odwróciło się wtedy od niego.

W 1847 roku przyjął w Rzymie święcenia kapłańskie i wybrał drogę oratorian św. Filipa Nereusza. W Anglii założył pierwszą wspólnotę Oratorium, która osiadła w Edgbaston w Birmingham; jako duszpasterz odwiedzał chorych, ubogich i więźniów. W latach pięćdziesiątych był rektorem Uniwersytetu Katolickiego w Dublinie, a z jego wykładów powstała książka „The Idea of a University”.

Jako katolik nieraz spotykał się z podejrzliwością; list apostolski o jego beatyfikacji mówi, że znosił ją cierpliwie. W 1864 roku wydał autobiografię „Apologia pro vita sua”, a w 1870 roku „Grammar of Assent”, dzieło o akcie wiary. Katechizm Kościoła Katolickiego przytacza jego słowa o sumieniu jako pierwotnym namiestniku Chrystusa. W 1879 roku Leon XIII mianował go kardynałem, a Newman wybrał dewizę „Cor ad cor loquitur”, czyli „Serce mówi do serca”.

Zmarł 11 sierpnia 1890 roku w Edgbaston. Zgodnie z jego życzeniem na nagrobku wyryto słowa „Ex umbris et imaginibus in veritatem”, czyli „Z cieni i obrazów ku prawdzie”. Benedykt XVI beatyfikował go 19 września 2010 roku w Birmingham, a Franciszek kanonizował 13 października 2019 roku. 1 listopada 2025 roku Leon XIV ogłosił go doktorem Kościoła i współpatronem misji edukacyjnej Kościoła obok św. Tomasza z Akwinu.