Św. Jan Gwalbert

Święty Jan Gwalbert był florenckim rycerzem, który z miłości do Chrystusa przebaczył zabójcy swojego brata, a potem został mnichem. W Vallombrosie w Toskanii założył wspólnotę, z której wyrosła benedyktyńska kongregacja wallombrozjanów, i przez całe życie zwalczał symonię, czyli kupczenie urzędami kościelnymi. Kościół wspomina go 12 lipca.

Urodził się we Florencji w szlacheckiej rodzinie Visdominich. Rok jego narodzin nie jest pewny: podaje się 985 albo 995. Kiedy zamordowano jego starszego brata Hugona, ojciec i obyczaj epoki wymagały od Jana zemsty. Według tradycji spotkał zabójcę w Wielki Piątek w wąskim przejściu. Tamten upadł przed nim z rękami ułożonymi w krzyż i prosił o litość w imię Chrystusa, a Jan schował miecz, objął go i darował mu życie. Najstarsze żywoty przekazują tę historię w różnych wersjach.

Według tradycji, gdy potem modlił się w kościele benedyktyńskiego klasztoru San Miniato we Florencji, Chrystus na krucyfiksie skłonił ku niemu głowę. Jan wstąpił do tego klasztoru. Kiedy jednak urząd opata objął człowiek, który według mnichów go kupił, Jan zaprotestował i opuścił San Miniato. Przez pewien czas przebywał wśród eremitów w Camaldoli, lecz bardziej pociągało go życie wspólne.

Około 1038 roku osiadł z kilkoma towarzyszami w Vallombrosie, w lesistej dolinie Apeninów niedaleko Florencji. Ziemię ofiarowała im ksieni pobliskiego klasztoru Sant'Ellero, a Jan niechętnie przyjął urząd opata. Wspólnota żyła według Reguły świętego Benedykta w surowym ubóstwie i w prostych budynkach, a sprawami poza klasztorem zajmowali się bracia konwersi. Dawne świadectwa mówią, że mnisi obok modlitwy troszczyli się o okoliczne lasy. Papież Wiktor II zatwierdził wspólnotę, a jeszcze za życia założyciela powstały lub przyłączyły się do niej kolejne klasztory w Toskanii, wśród nich Passignano.

Choć był mnichem, żył sprawami całego Kościoła. Paweł VI pisał, że z Vallombrosy, jak z wieży strażniczej, dostrzegał jego pilne potrzeby. Ze swoimi mnichami występował przeciw symonii i nikolaizmowi, czyli łamaniu celibatu przez duchownych, zwłaszcza przeciw biskupowi Florencji Piotrowi Mezzabarbie, oskarżanemu o kupno urzędu. W 1068 roku, w czasie tych zmagań, jeden z jego mnichów, Piotr, przeszedł próbę ognia; Martyrologium Rzymskie wspomina go jako błogosławionego Piotra zwanego Igneus, który przeszedł przez ogień bez szwanku.

Jan Gwalbert zmarł 12 lipca 1073 roku w klasztorze w Passignano i tam został pochowany. Przed śmiercią napisał do braci list o więzi miłości, która ma ich łączyć. Papież Celestyn III zaliczył go do grona świętych w 1193 roku. W 1951 roku Pius XII ustanowił go patronem włoskich strażników leśnych, a Jan Paweł II w 1999 roku pisał, że przebaczenie, którego Jan udzielił zabójcy brata, pozostaje wezwaniem bardzo aktualnym także dziś.