Św. Jan Fisher

Biskup · 1469-1535

Biskup Rochester i męczennik, kardynał, kanclerz Uniwersytetu Cambridge

Święty Jan Fisher był biskupem Rochester, kardynałem i męczennikiem. Sprzeciwił się królowi Henrykowi VIII, gdy ten chciał unieważnić swoje małżeństwo i postawić się na czele Kościoła w Anglii. Kościół wspomina go 22 czerwca, w dniu jego śmierci, razem ze świętym Tomaszem More'em.

Urodził się w 1469 roku w Beverley w Yorkshire, w rodzinie zamożnych kupców Roberta i Agnieszki. Studiował w Cambridge, w kolegium Michaelhouse, a mając dwadzieścia dwa lata, za specjalnym pozwoleniem przyjął święcenia kapłańskie. Został mistrzem swojego kolegium, w 1501 roku uzyskał doktorat z teologii i objął urząd wicekanclerza uniwersytetu.

Spowiednikiem i kierownikiem duchowym uczyniła go Małgorzata Beaufort, matka króla Henryka VII. Za jego radą ufundowała w Cambridge kolegia Christ's College i St John's College. Fisher sprowadził do Cambridge Erazma z Rotterdamu i wspierał naukę greki i hebrajskiego, których sam uczył się jako dojrzały człowiek. Od 1504 roku był kanclerzem uniwersytetu, a dziesięć lat później otrzymał ten urząd dożywotnio.

W 1504 roku Henryk VII wybrał go na biskupa Rochester, a papież Juliusz II go zatwierdził. Była to jedna z najmniejszych i najuboższych diecezji Anglii; Fisher nie chciał jej zamienić na bogatszą i nazywał ją swoją ubogą oblubienicą. Odwiedzał parafie, chorych i ubogich, a sam żył w poście i umartwieniu. Słowem i piórem zwalczał błędy Lutra.

Gdy Henryk VIII zaczął zabiegać o unieważnienie małżeństwa z Katarzyną Aragońską, Fisher stał się najważniejszym obrońcą królowej. W 1529 roku przed sądem legatów papieskich oświadczył, że tego małżeństwa nie może rozwiązać żadna władza, ani ludzka, ani Boża, i że jak Jan Chrzciciel gotów jest umrzeć w obronie świętości małżeństwa. W 1531 roku, gdy duchowni musieli uznać króla za najwyższą głowę Kościoła w Anglii, dzięki niemu dodano zastrzeżenie: o ile pozwala na to prawo Chrystusa.

W 1534 roku odmówił przysięgi, która w praktyce oznaczała odrzucenie władzy papieża, i w kwietniu trafił do londyńskiej Tower. W maju 1535 roku papież Paweł III mianował go kardynałem, a rozgniewany król miał zapowiedzieć, że Fisher nie będzie miał głowy, na której mógłby nosić kapelusz. 17 czerwca został skazany za to, że nie uznał króla za najwyższą głowę Kościoła. 22 czerwca 1535 roku na Tower Hill powiedział zgromadzonym, że umiera za wiarę Kościoła katolickiego, prosił o modlitwę o wytrwanie i modlił się za króla. Odmówił Te Deum oraz psalm In te, Domine, speravi i został ścięty.

Leon XIII beatyfikował go w 1886 roku razem z pięćdziesięcioma trzema innymi męczennikami angielskimi, wśród nich Tomaszem More'em. Pius XI kanonizował obu 19 maja 1935 roku, w czterechsetną rocznicę ich męczeństwa. Bulla kanonizacyjna porównuje Jana Fishera do Jana Chrzciciela, który także oddał życie w obronie małżeństwa.