Św. Ildefons z Toledo

Święty Ildefons z Toledo był mnichem, opatem i biskupem stolicy wizygockiej Hiszpanii, cenionym pisarzem kościelnym VII wieku. Zapamiętano go głównie jako gorliwego czciciela Maryi i obrońcę wiary w Jej wieczyste dziewictwo. Kościół wspomina go 23 stycznia.

Pochodził z możnej rodziny z Toledo i urodził się na początku VII wieku; dokładny rok nie jest znany, najczęściej podaje się okolice roku 607. To, co o nim pewne, pochodzi z jego własnych pism i z krótkiej noty, którą spisał św. Julian, jeden z jego następców w Toledo. Późniejsze żywoty dodały szczegóły, których nie da się sprawdzić, na przykład że kształcił się u św. Izydora z Sewilli.

W młodości wstąpił do klasztoru Agali pod Toledo, noszącego wezwanie świętych Kosmy i Damiana. Żywot przekazuje, że uczynił to wbrew woli ojca. Święcenia diakonatu przyjął z rąk biskupa Helladiusza. Jeszcze jako zwykły mnich ufundował z rodzinnego majątku klasztor dla mniszek. Z czasem bracia wybrali go na opata.

Pod koniec 657 roku, po śmierci biskupa Eugeniusza, król Wizygotów Recceswint wezwał go na stolicę biskupią w Toledo. Julian pisze, że sprowadzono go do Toledo pod naciskiem władcy. Kościołem toledańskim kierował nieco ponad dziewięć lat. Martyrologium Rzymskie przypomina, że napisał wiele ksiąg pięknym językiem i ułożył znakomite modlitwy liturgiczne.

Jego najbardziej znane dzieło to traktat O wieczystym dziewictwie świętej Maryi (De virginitate perpetua sanctae Mariae). Ildefons broni w nim wiary Kościoła, że Matka Chrystusa pozostała dziewicą przed narodzeniem Syna, w chwili narodzenia i po nim. Pisał, że cześć oddawana Służebnicy odnosi się do Pana, a to, co ofiaruje się Matce, spływa na Syna. Paweł VI przytoczył w adhortacji Marialis cultus jego modlitwę, w której Ildefons prosi Maryję, by mógł przyjąć Jezusa z tego samego Ducha Świętego, z którego Ona Go poczęła. Jan Paweł II w Saragossie w 1982 roku nazwał ten traktat pierwszą wielką hiszpańską wypowiedzią o Matce Bożej.

Zachowały się także jego pisma o chrzcie oraz zbiór krótkich życiorysów O mężach znakomitych (De viris illustribus), którym kontynuował dzieło św. Izydora z Sewilli i upamiętnił między innymi swoich poprzedników, biskupów Toledo.

Zmarł w Toledo 23 stycznia 667 roku i został pochowany w bazylice św. Leokadii. Tradycja utrwalona w Toledo w VIII wieku opowiada, że Maryja ukazała się Ildefonsowi w katedrze i w podzięce za jego gorliwość podarowała mu ornat. Tej opowieści nie znają najstarsze źródła, lecz stała się ona ulubionym tematem malarzy, wśród nich El Greca, Velázqueza i Murilla. Według tradycji po najeździe arabskim jego szczątki przeniesiono na północ; od średniowiecza czczone są w Zamorze. Jako świętego czczono go na długo przed powstaniem procesów kanonizacyjnych. Jest patronem Toledo i tamtejszej archidiecezji.