Św. Hilary z Poitiers

Święty Hilary z Poitiers był biskupem swojego rodzinnego miasta w Galii i jednym z wielkich Ojców Kościoła Zachodu. W sporze z arianami, którzy nie uznawali prawdziwego bóstwa Syna Bożego, bronił wiary Soboru Nicejskiego i zapłacił za to wygnaniem. Kościół czci go jako doktora Kościoła i wspomina 13 stycznia.

O większej części jego życia nie mamy pewnych wiadomości. Urodził się w Poitiers na początku IV wieku, prawdopodobnie około 310 roku. Pochodził z zamożnej, zapewne pogańskiej rodziny i otrzymał staranne wykształcenie literackie. Sam opowiada o poszukiwaniu prawdy, które krok po kroku doprowadziło go do poznania Boga Stwórcy i Boga wcielonego. Chrzest przyjął około 345 roku jako człowiek dorosły; miał już wtedy żonę i córkę.

Około 353 lub 354 roku został wybrany biskupem Poitiers. W następnych latach napisał komentarz do Ewangelii św. Mateusza, najstarszy zachowany łaciński komentarz do tej Ewangelii. W 356 roku wziął udział w synodzie w Béziers, który sam nazwał synodem fałszywych apostołów, ponieważ przeważali na nim biskupi sprzyjający arianizmowi. Na ich prośbę cesarz Konstancjusz skazał Hilarego na wygnanie i latem tego samego roku biskup musiał opuścić Galię.

Cztery lata spędził we Frygii, w dzisiejszej Turcji. Tam zaczął pisać najważniejsze dzieło, O Trójcy Świętej. Wykazywał w nim na podstawie Pisma Świętego, że Syn jest prawdziwym Bogiem, równym Ojcu, a za punkt wyjścia przyjął formułę chrztu: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Nieustępliwy wobec skrajnych arian, szukał porozumienia z tymi, którzy uznawali Syna za podobnego do Ojca co do istoty, i starał się doprowadzić ich do pełnej wiary. Nazywa się go Atanazym Zachodu.

W 360 lub 361 roku wrócił do Poitiers i od razu podjął pracę pasterską. Synod zebrany wtedy w Paryżu przyjął język Soboru Nicejskiego, co starożytni autorzy przypisywali w dużej mierze męstwu i łagodności Hilarego. Pod jego kierunkiem św. Marcin, późniejszy biskup Tours, założył w Ligugé pod Poitiers klasztor, który istnieje do dziś. W ostatnich latach życia Hilary skomentował pięćdziesiąt osiem psalmów, we wszystkich dostrzegając tajemnicę Chrystusa i Kościoła. Układał też hymny.

Zmarł w Poitiers. Najczęściej podaje się rok 367, niekiedy 368. Hilary jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji; pod datą 13 stycznia wymienia go już starożytne Martyrologium hieronimiańskie. W 1851 roku bł. Pius IX ogłosił go doktorem Kościoła.

Benedykt XVI poświęcił mu katechezę 10 października 2007 roku. Przypomniał w niej, że teologia Hilarego wyrasta z wiary chrzcielnej, a jego rozważanie przechodzi w modlitwę. Hilary pisał, że Bóg nie potrafi być niczym innym jak tylko miłością i niczym innym jak Ojcem. Dzieło o Trójcy zakończył prośbą, aby mógł zawsze dochować wierności temu, co wyznał przy chrzcie.