Św. Grzegorz Wielki

Święty Grzegorz Wielki, papież i doktor Kościoła, kierował Kościołem od 590 do 604 roku, w czasach wojen, klęsk żywiołowych i zarazy. Był mnichem, który jako biskup Rzymu troszczył się o ubogich, bronił miasta, posyłał misjonarzy i pisał dzieła czytane w Kościele do dziś. Jego wspomnienie przypada 3 września, w rocznicę wyniesienia na Stolicę Piotrową w 590 roku.

Urodził się w Rzymie około 540 roku w zamożnej rodzinie patrycjuszowskiej z rodu Anicjuszy, z którego wyszło wcześniej dwóch papieży. Jego rodzice, Gordian i Sylwia, są czczeni jako święci, a dwie siostry ojca żyły jako dziewice poświęcone Bogu. Grzegorz rozpoczął karierę w administracji i na początku lat siedemdziesiątych VI wieku sprawował urząd prefekta Rzymu.

Wkrótce jednak porzucił urzędy, zamienił rodzinny dom na wzgórzu Celius w klasztor św. Andrzeja i rozpoczął w nim życie mnisze; później został jego opatem. Przyjął święcenia diakonatu, a papież Pelagiusz II wysłał go do Konstantynopola jako swojego przedstawiciela, czyli apokryzjariusza. Po kilku latach odwołał go do Rzymu i uczynił swoim sekretarzem. Gdy w 590 roku Pelagiusz zmarł w czasie zarazy, duchowieństwo, lud i senat jednomyślnie wybrali Grzegorza na jego następcę. Próbował się bronić, a nawet uciec, lecz w końcu przyjął wybór.

Jako papież zmagał się ze skutkami powodzi, głodu i zarazy oraz z zagrożeniem ze strony Longobardów. Z dochodów Kościoła kupował i rozdawał zboże, wspierał potrzebujących, ubogich kapłanów, mnichów i mniszki oraz wykupywał jeńców. Rokowania z królem Longobardów Agilulfem przyniosły rozejm, a królowa Teodolinda, katoliczka, stopniowo prowadziła męża ku wierze katolickiej. Pod koniec VI wieku Grzegorz wysłał do Anglii mnichów ze swojego klasztoru pod przewodnictwem Augustyna; jego troska misyjna obejmowała także Wizygotów w Hiszpanii i Franków.

Grzegorz był też pisarzem i nauczycielem wiary. Napisał Moralia, obszerny komentarz do Księgi Hioba, homilie o Księdze Ezechiela i o Ewangeliach, Regułę pasterską o posłudze biskupa oraz Dialogi, których druga księga jest jedynym starożytnym świadectwem o życiu św. Benedykta. Zachowało się ponad osiemset jego listów. Dbał o liturgię, a tradycja wiąże z jego imieniem chorał gregoriański, choć historycy spierają się o jego rzeczywisty udział w powstaniu tego śpiewu. Nazywał siebie „sługą sług Bożych” i, jak podkreślał Benedykt XVI, nie była to dla niego pobożna formuła, lecz sposób życia.

Zmarł w Rzymie 12 marca 604 roku i spoczął w bazylice św. Piotra. Od wieków jest czczony jako święty, a tradycja nadała mu przydomek Wielki. Wraz ze świętymi Ambrożym, Augustynem i Hieronimem należy do czterech wielkich doktorów Kościoła zachodniego. Benedykt XVI poświęcił mu dwie katechezy w 2008 roku i nazwał go jednym z największych Ojców w dziejach Kościoła.