Św. Grzegorz VII

Święty Grzegorz VII, wcześniej mnich Hildebrand, był papieżem od 1073 do 1085 roku. Zwalczał symonię, czyli kupczenie urzędami kościelnymi, i bronił wolności Kościoła wobec władzy świeckiej; od jego imienia odnowę Kościoła w XI wieku nazywa się reformą gregoriańską. Kościół wspomina go 25 maja.

Pochodził z Toskanii; za miejsce jego urodzenia uważa się Sovanę. Rok urodzenia nie jest znany, podaje się lata między 1020 a 1030. Jako chłopiec trafił do Rzymu, do klasztoru Najświętszej Maryi Panny na Awentynie, którym kierował jego wuj. Został mnichem benedyktyńskim, choć nie wiadomo, kiedy i gdzie złożył śluby. Był kapelanem papieża Grzegorza VI, a gdy ten w 1046 roku przestał być papieżem, towarzyszył mu na wygnaniu w Niemczech.

W 1049 roku wrócił do Rzymu z papieżem św. Leonem IX. Przez blisko ćwierć wieku służył kolejnym papieżom jako doradca, zarządca dóbr Stolicy Apostolskiej i legat, został też archidiakonem Kościoła rzymskiego. 22 kwietnia 1073 roku, podczas pogrzebu Aleksandra II, lud Rzymu zaczął wołać, by został papieżem, a kardynałowie wybrali go tego samego dnia. Przyjął imię Grzegorz.

Synody, którym przewodniczył, zakazywały symonii, domagały się od duchownych życia w czystości i występowały przeciw nadawaniu urzędów kościelnych przez świeckich władców, czyli inwestyturze. Wywołało to ostry spór z królem niemieckim Henrykiem IV. W 1076 roku biskupi zebrani przez króla w Wormacji odmówili Grzegorzowi posłuszeństwa, a papież obłożył Henryka ekskomuniką. Po stronie papieża stanął książę Bolesław II Śmiały, który w Boże Narodzenie 1076 roku koronował się w Gnieźnie na króla Polski. W styczniu 1077 roku Henryk przez trzy dni czekał jako pokutnik pod zamkiem w Canossie i otrzymał rozgrzeszenie, lecz spór trwał dalej.

W 1084 roku wojska Henryka zajęły Rzym, a papież schronił się w Zamku Świętego Anioła. Uwolnił go jego sojusznik, normański książę Robert Guiscard, lecz żołnierze Guiscarda okrutnie złupili miasto. Gniew Rzymian zwrócił się także przeciw papieżowi, który musiał opuścić Rzym i przez Monte Cassino udał się do Salerno. Tam konsekrował nową katedrę i skierował do całego Kościoła list, który był zarazem jego testamentem. Zmarł w Salerno 25 maja 1085 roku. Kronikarze przekazali jego ostatnie słowa: „Umiłowałem sprawiedliwość i znienawidziłem nieprawość, dlatego umieram na wygnaniu”. Ich autentyczność jest niepewna, lecz według Jana Pawła II wyrażają one głęboką prawdę historyczną.

Spoczywa w katedrze w Salerno. Papież Paweł V w 1606 roku zatwierdził jego kult jako świętego, a Benedykt XIII w 1728 roku rozszerzył jego wspomnienie na cały Kościół. W 1985 roku, w 900. rocznicę jego śmierci, Jan Paweł II nawiedził jego grób i przypomniał, że Grzegorz VII pragnął Kościoła świętego, zjednoczonego i wolnego.