Św. Gertruda Wielka

Święta Gertruda Wielka, nazywana też Gertrudą z Helfty, była mniszką, mistyczką i jedną z najważniejszych autorek duchowych średniowiecza. Od piątego roku życia aż do śmierci mieszkała w klasztorze w Helfcie koło Eisleben w Saksonii. Kościół wspomina ją 16 listopada.

Urodziła się 6 stycznia 1256 roku, w uroczystość Objawienia Pańskiego. O jej rodzicach i miejscu urodzenia nic nie wiadomo. W 1261 roku, jako pięcioletnie dziecko, została oddana na wychowanie do klasztoru w Helfcie. Mniszki żyły tam według Reguły św. Benedykta i zwyczajów cysterskich; Martyrologium Rzymskie nazywa ten klasztor cysterskim. Wspólnotą kierowała ksieni Gertruda z Hackeborn, a nauczycielką dziewczynki została siostra ksieni, św. Mechtylda z Hackeborn.

Gertruda uczyła się znakomicie. Poznała sztuki wyzwolone, a szczególnie pociągały ją literatura, muzyka, śpiew i sztuka miniatury. Miała usposobienie silne i porywcze. Sama pisała później, że przez lata, choć nosiła imię i habit mniszki, żyła niedbale i bardziej pochłaniała ją nauka niż sprawy Boże. W Adwencie 1280 roku ogarnęły ją niepokój i poczucie pustki. Wieczorem 27 stycznia 1281 roku, w porze komplety, miała widzenie młodzieńca, który podał jej rękę; w jego dłoni rozpoznała ślady ran Chrystusa.

To wydarzenie uważała za swoje nawrócenie. Porzuciła studia świeckie dla Pisma Świętego, Ojców Kościoła i teologii; jej biografka napisała, że z gramatyczki stała się teolożką. Odtąd żyła liturgią i zażyłą przyjaźnią z Chrystusem. Wyjaśniała prawdy wiary prosto i jasno, a wielu ludzi szukało jej rady. Nieraz choroba nie pozwalała jej uczestniczyć w modlitwie chóru.

Z jej pism zachowało się niewiele. Najważniejsze to Zwiastun Bożej miłości, spisany po łacinie częściowo przez nią samą, a częściowo przez współsiostry, oraz Ćwiczenia duchowe. Wiele miejsca zajmuje w nich Serce Jezusa. Papież Franciszek przypomniał w encyklice Dilexit nos jej opowieść o modlitwie, podczas której oparła głowę na Sercu Chrystusa i słuchała jego bicia. Zapytała wtedy św. Jana Ewangelistę, dlaczego nie napisał o tym w Ewangelii, i zrozumiała, że tę wieść zachowano na czasy, gdy świat ostygnie w miłości Boga.

Zmarła w Helfcie 17 listopada 1301 lub 1302 roku, w wieku około czterdziestu sześciu lat; roku jej śmierci nie da się ustalić dokładnie. Miejsce jej pochówku nie jest znane.

Gertruda nie była formalnie kanonizowana. Jej pisma, wydane drukiem w XVI wieku, rozeszły się po Europie i dotarły do Ameryki. Za pontyfikatu Innocentego XI jej imię wpisano do Martyrologium Rzymskiego (źródła podają rok 1677 lub 1678), a w następnym stuleciu papież Klemens XII rozszerzył jej wspomnienie na cały Kościół. Benedykt XVI poświęcił jej katechezę 6 października 2010 roku i przypomniał, że jako jedyna kobieta z Niemiec nosi przydomek „Wielka”.