Św. Gerard Sagredo

Święty Gerard, na Węgrzech nazywany Gellértem, był pierwszym biskupem Csanádu w Królestwie Węgier i wychowawcą królewicza Emeryka, syna świętego Stefana. Zginął w 1046 roku podczas buntu pogan; Martyrologium Rzymskie podaje, że został ukamienowany nad Dunajem. Kościół wspomina go 24 września.

Pochodził z Wenecji i jest to najpewniejsza wiadomość o jego młodości. Urodził się pod koniec X wieku, zwykle podaje się około 980 roku; w 1980 roku obchodzono tysiąclecie jego narodzin. Nazwisko Sagredo, pod którym wymienia go Martyrologium, przypisano mu dopiero w XVI wieku i nie jest ono historycznie pewne. Według legend jako dziecko trafił do benedyktyńskiego klasztoru San Giorgio Maggiore w Wenecji, gdzie został przeorem, a następnie opatem. Historycy uważają jednak te szczegóły za niepewne.

Legenda opowiada, że wyruszył z pielgrzymką do Ziemi Świętej, lecz po drodze trafił na Węgry, gdzie zatrzymał go król Stefan. Pewniejsze jest to, że w latach dwudziestych XI wieku przebywał już w Królestwie Węgier. Król powierzył mu wychowanie syna; Jan Paweł II wymieniał Gerarda wśród wybitnych nauczycieli, którym Stefan powierzył Emeryka. Według tradycji Gerard żył potem przez kilka lat jako pustelnik w Bakonybél.

Około 1030 roku, po zwycięstwie króla nad miejscowym możnowładcą Ajtonyem, powstała nowa diecezja ze stolicą w Csanádzie, a Gerard został jej pierwszym biskupem; niektórzy historycy podają nieco późniejszą datę. Organizował Kościół na ziemiach, gdzie chrześcijaństwo dopiero zapuszczało korzenie. Napisał niedokończony komentarz do pieśni trzech młodzieńców z Księgi Daniela, znany jako Deliberatio. Jest to jedno z najstarszych dzieł teologicznych powstałych na Węgrzech, świadczące o rozległej wiedzy autora.

Po śmierci Stefana w 1038 roku królestwo ogarnęły walki o tron, a w 1046 roku wybuchł bunt, w którym spory polityczne splatały się z oporem obrońców dawnych wierzeń. Gerard zmierzał wtedy na spotkanie księcia Andrzeja, przyszłego króla. Przy przeprawie przez Dunaj, w miejscu dzisiejszego Budapesztu, buntownicy napadli na niego i jego towarzyszy. Według legend zrzucono go ze wzgórza, które dziś nosi jego imię: to Góra Gellerta. Dzień jego śmierci źródła podają różnie.

Pochowano go najpierw w pobliżu miejsca śmierci, a później jego ciało przeniesiono do Csanádu; część relikwii trafiła z czasem do Wenecji. Jan Paweł II przypominał, że w 1083 roku król Władysław, za pontyfikatu Grzegorza VII, ogłosił w Székesfehérvárze świętymi Stefana, Emeryka i Gerarda. Wiadomości o życiu Gerarda pochodzą głównie z dwóch średniowiecznych żywotów: krótszego i starszego oraz dłuższego, spisanego dopiero w XIV wieku, który zawiera wiele niepewnych szczegółów.