Św. Franciszek Borgiasz

Święty Franciszek Borgiasz był hiszpańskim możnowładcą, księciem Gandii i wicekrólem Katalonii, mężem i ojcem ośmiorga dzieci. Po śmierci żony wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, został kapłanem, a w 1565 roku trzecim przełożonym generalnym zakonu. Martyrologium Rzymskie wspomina go 30 września.

Urodził się 28 października 1510 roku w Gandii w królestwie Walencji jako najstarszy syn Juana, trzeciego księcia Gandii, i Juany Aragońskiej, wnuczki króla Ferdynanda Katolickiego. Ze strony ojca był prawnukiem papieża Aleksandra VI. W 1528 roku trafił na dwór cesarza Karola V. Rok później, za sprawą cesarzowej Izabeli, poślubił Portugalkę Eleonorę de Castro i otrzymał tytuł markiza Lombay.

W 1539 roku cesarzowa zmarła, a Franciszek odprowadził jej ciało do Grenady. Bulla kanonizacyjna opowiada, że widok jej zeszpeconej twarzy, odsłoniętej dla rozpoznania zwłok, tak nim wstrząsnął, że postanowił porzucić świat, jeśli przeżyje żonę; mawiał potem, że śmierć cesarzowej dała mu życie. W tym samym roku został wicekrólem Katalonii. Hojnie wspierał ubogich i zaczął korespondować ze świętym Ignacym z Loyoli. Po śmierci ojca w 1543 roku został księciem Gandii; założył tam uniwersytet, na którym sam uzyskał doktorat z teologii.

W 1546 roku zmarła jego żona. W 1548 roku, za zgodą Pawła III, potajemnie złożył śluby w Towarzystwie Jezusowym, zachowując na razie księstwo, by zabezpieczyć przyszłość dzieci. W 1550 roku pojechał do Rzymu, lecz gdy usłyszał, że Juliusz III chce go mianować kardynałem, wrócił do Hiszpanii. W 1551 roku, za zgodą Karola V, przekazał tytuły i dobra najstarszemu synowi i przyjął święcenia kapłańskie. Godności kardynalskiej odmawiał także później.

Zasłynął jako kaznodzieja w Hiszpanii i Portugalii. W 1554 roku Ignacy mianował go komisarzem generalnym zakonu w Hiszpanii, gdzie powstało wtedy wiele nowych domów i kolegiów. W 1565 roku, po śmierci Diega Laíneza, wybrano go wbrew jego woli na przełożonego generalnego. Przez siedem lat rządów wydał reguły zakonu, wspierał budowę kościoła Il Gesù i posłał jezuitów na Florydę, do Nowej Hiszpanii i Peru. Do nowicjatu w Rzymie przyjął w 1567 roku świętego Stanisława Kostkę.

W 1571 roku Pius V polecił mu towarzyszyć kardynałowi Michelemu Bonellemu w poselstwie do Hiszpanii, Portugalii i Francji w sprawie ligi przeciw Turkom. Podróż wyczerpała chorego już Franciszka. Według bulli kanonizacyjnej po powrocie do Rzymu wypowiedział z radością słowa Symeona „Nunc dimittis servum tuum, Domine”. Zmarł w Rzymie w nocy z 30 września na 1 października 1572 roku.

Papież Urban VIII beatyfikował go w 1624 roku, a Klemens X kanonizował 12 kwietnia 1671 roku, razem z czworgiem innych świętych, wśród nich z Różą z Limy. Bulla kanonizacyjna wyznaczyła jego wspomnienie na 3 października i tego dnia obchodzą je jezuici.