Św. Fabian

Święty Fabian był papieżem od 236 do 250 roku i męczennikiem. Wybrany na biskupa Rzymu jako człowiek świecki, przez czternaście lat porządkował życie Kościoła rzymskiego, a zginął jako jedna z pierwszych ofiar prześladowania za cesarza Decjusza. Kościół wspomina go 20 stycznia.

O jego wcześniejszym życiu nie wiemy prawie nic; nie znamy też roku urodzenia. Liber Pontificalis, dawny zbiór żywotów papieży, nazywa go Rzymianinem. O wyborze opowiada Euzebiusz z Cezarei w Historii kościelnej. Po śmierci papieża Anterosa Fabian przybył do Rzymu ze wsi razem z innymi. Gdy bracia zebrali się, by wybrać biskupa, nikt o nim nie myślał. Wtedy, jak przekazano, na jego głowie usiadł gołąb. Zgromadzonym przypomniało to zstąpienie Ducha Świętego na Zbawiciela, więc jednogłośnie zawołali, że Fabian jest godny, i posadzili go na biskupim tronie.

Jego pontyfikat przypadł na lata względnego pokoju, a Fabian wykorzystał je, by uporządkować posługę w mieście. Podzielił Rzym na siedem okręgów kościelnych i każdy powierzył jednemu diakonowi. Dawne wykazy papieży dodają, że polecił prowadzić liczne prace na cmentarzach i ustanowił siedmiu subdiakonów, którzy mieli czuwać nad spisywaniem akt męczenników. Kazał też sprowadzić z Sardynii ciało papieża Poncjana, zmarłego tam na zesłaniu, i pochować je na cmentarzu Kaliksta.

Jego głos liczył się także poza Rzymem. Św. Cyprian z Kartaginy wspomina listy, w których Fabian potępił afrykańskiego biskupa Prywata, a Euzebiusz zapisał, że słynny uczony Orygenes pisał do Fabiana, broniąc prawowierności swojej nauki.

Pokój skończył się, gdy cesarzem został Decjusz i rozpoczął prześladowanie Kościoła. Fabian zginął 20 stycznia 250 roku jako jedna z pierwszych jego ofiar. Bliższych okoliczności tej śmierci nie znamy, bo list, w którym duchowieństwo rzymskie opisało ją Cyprianowi, zaginął. Zachowała się natomiast odpowiedź Cypriana, który cieszy się, że nieskazitelnej posłudze Fabiana odpowiadał chwalebny koniec, i dodaje, że biskup wytrwały w wierze staje się dla braci przykładem.

Pochowano go w krypcie papieży w katakumbach św. Kaliksta przy Via Appia. W połowie XIX wieku archeolog Giovanni Battista de Rossi odnalazł tam płytę z jego grobu z greckim napisem, który znaczy: Fabian, biskup, męczennik. Z powodu prześladowania Kościół rzymski przez ponad rok pozostawał bez biskupa; dopiero w marcu 251 roku wybrano św. Korneliusza.

Fabian jest czczony jako męczennik od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Najstarszy rzymski kalendarz męczenników, z IV wieku, zapisuje pod dniem 20 stycznia złożenie jego ciała na cmentarzu Kaliksta. Tego samego dnia Kościół wspomina także św. Sebastiana; są to dwa odrębne wspomnienia. W modlitwie mszalnej Kościół prosi, aby za wstawiennictwem św. Fabiana wzrastał we wspólnocie wiary i w godnej służbie.