Św. Efrem Syryjczyk

Święty Efrem Syryjczyk był diakonem, teologiem i poetą, nauczycielem wiary w Nisibis i Edessie. Benedykt XVI nazwał go najwybitniejszym przedstawicielem chrześcijaństwa języka syryjskiego, a tradycja nadała mu tytuł harfy Ducha Świętego. Kościół wspomina go 9 czerwca.

Urodził się około 306 roku w Nisibis w Mezopotamii, w dzisiejszym Nusaybin w Turcji. Według Benedykta XVI pochodził z rodziny chrześcijańskiej, choć inne przekazy mówią o ojcu poganinie i o chrzcie przyjętym dopiero w młodości. Dorastał i kształcił się przy biskupie Nisibis Jakubie, razem z którym założył w tym mieście szkołę teologiczną.

Przyjął święcenia diakonatu i pozostał diakonem przez całe życie. Benedykt XVI widział w tym wybór znamienny: Efrem był diakonem, czyli sługą. Żył w dziewictwie i ubóstwie, choć nie wiadomo na pewno, czy był mnichem. W Nisibis nauczał i głosił słowo Boże aż do 363 roku, kiedy miasto przeszło w ręce Persów. Wtedy wraz z uczniami przeniósł się do Edessy.

W Edessie, jak podaje Martyrologium Rzymskie, położył podwaliny szkoły teologicznej i pełnił posługę słowem i pismem, wyróżniając się surowym życiem. Wykładał Pismo Święte, głosił kazania i bronił wiary przed herezjami. Ponieważ heretycy szerzyli swoje nauki w pieśniach, układał własne hymny o prawdach wiary i uczył wiernych je śpiewać. Według tradycji odwiedził w Cezarei Kapadockiej świętego Bazylego Wielkiego.

Pisał po syryjsku. Jego obszerna twórczość obejmuje komentarze do Pisma Świętego i pisma polemiczne, prozę poetycką, homilie wierszowane, a przede wszystkim hymny. Śpiewane w czasie świąt liturgicznych, przybliżały wiernym naukę Kościoła. Efrem uprawiał teologię w formie poezji, czerpiąc obrazy z przyrody, z życia codziennego i z Biblii, a wiele miejsca poświęcał tajemnicy Wcielenia i Maryi.

Gdy Edessę nawiedził głód, opuścił samotnię, upominał tych, którzy gromadzili zboże, i rozdzielał pieniądze zebrane od bogatych. W publicznych portykach miasta przygotował około trzystu łóżek i sam pielęgnował chorych i głodujących. Zmarł w Edessie 9 czerwca 373 roku. Benedykt XVI podaje, że zaraził się, opiekując się chorymi na zarazę. W testamencie prosił, by nie chowano go pod ołtarzem ani w kościele, lecz w codziennym ubraniu, i by odprowadzono go psalmami i modlitwą.

Czczony od starożytności na Wschodzie i na Zachodzie, został ogłoszony doktorem Kościoła powszechnego przez Benedykta XV w encyklice Principi Apostolorum Petro z 5 października 1920 roku. Papież przedstawił go w niej jako wzór świętości, nauki i ojcowskiej miłości.