Św. Cyryl Aleksandryjski

Święty Cyryl Aleksandryjski był biskupem Aleksandrii w Egipcie od 412 do 444 roku i ostatnim wielkim przedstawicielem tradycji aleksandryjskiej na greckim Wschodzie. Bronił wiary w to, że Jezus Chrystus jest jedną osobą, prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem, a Maryja jest Matką Bożą. Kościół wspomina go 27 czerwca.

Urodził się prawdopodobnie w Aleksandrii, między 370 a 380 rokiem. Był bratankiem Teofila, który od 385 roku rządził tamtejszym Kościołem. W 403 roku towarzyszył wujowi w Konstantynopolu i wziął udział w synodzie „pod Dębem”, który złożył z urzędu biskupa tego miasta, świętego Jana Chryzostoma. Po śmierci Teofila w 412 roku młody jeszcze Cyryl został wybrany na jego następcę, choć wybór poprzedziły spory i zamieszki.

Rządził energicznie i zabiegał o pierwszeństwo swojej stolicy na całym Wschodzie. Kazał zamknąć kościoły nowacjan, a po krwawych zamieszkach między Żydami a chrześcijanami doprowadził do wypędzenia Żydów z miasta, co skłóciło go z prefektem Egiptu Orestesem. W 415 roku tłum chrześcijan pod wodzą lektora Piotra zamordował filozofkę Hypatię. Historyk Sokrates Scholastyk pisze, że zbrodnia ta okryła hańbą Cyryla i cały Kościół aleksandryjski, choć nie twierdzi, że biskup ją zlecił. Stopień jego odpowiedzialności jest sporny.

W 428 roku biskupem Konstantynopola został Nestoriusz, który w kazaniach zamiast tytułu Matka Boża (Theotokos), bardzo drogiego pobożności ludu, używał określenia Matka Chrystusa. Cyryl od 429 roku sprzeciwiał się mu, także w listach do niego i do papieża Celestyna I. Uczył, że ten sam odwieczny Syn Boży narodził się w czasie z Maryi, dlatego jest Ona prawdziwie Matką Bożą. Nestoriusza potępiła Stolica Apostolska, a w 431 roku sobór w Efezie, trzeci sobór powszechny, któremu Cyryl przewodniczył z upoważnienia papieża. Po burzliwych obradach Nestoriusz został złożony z urzędu, a później wygnany.

Biskupi z Antiochii długo nie uznawali soboru, lecz Cyryl wytrwale zabiegał o zgodę i w 433 roku doszedł z nimi do formuły pojednania. Pozostawił obszerne pisma: komentarze biblijne, między innymi do Ewangelii świętego Jana, dzieła w obronie wiary w Trójcę Świętą i nauki o Chrystusie oraz odpowiedź na pismo cesarza Juliana Apostaty przeciw chrześcijanom. Jego list do Nestoriusza zatwierdził w 451 roku sobór chalcedoński. Późniejsza tradycja nazwała go stróżem ścisłości i pieczęcią Ojców.

Zmarł 27 czerwca 444 roku, w trzydziestym drugim roku biskupstwa. Od starożytności jest czczony jako święty na Wschodzie i Zachodzie, bez formalnego procesu kanonizacyjnego. W 1882 roku papież Leon XIII ogłosił go doktorem Kościoła. W 1944 roku, piętnaście wieków po jego śmierci, Pius XII poświęcił mu encyklikę Orientalis Ecclesiae i nazwał go chlubą Kościoła wschodniego oraz sławnym obrońcą Dziewicy, Matki Bożej.