Św. Chryzant i Daria

Święci Chryzant i Daria to męczennicy rzymscy z pierwszych wieków chrześcijaństwa, których tradycja przedstawia jako małżonków. Martyrologium Rzymskie wspomina ich 25 października w Rzymie, na cmentarzu Trazona przy nowej drodze Salaryjskiej, i dodaje, że sławił ich papież św. Damazy.

O ich życiu wiadomo bardzo niewiele. Pewne jest, że oddali życie za Chrystusa w Rzymie i że ich grób od starożytności otaczano czcią. Znajdował się on w dawnej piaskowni obok katakumb Trazona. Wzniesiono nad nim kościół, do którego w dniu ich święta przybywało wielu wiernych. Papież Damazy, który w IV wieku otaczał opieką groby rzymskich męczenników, ozdobił to miejsce i kazał umieścić w nim wyryte w marmurze wiersze ku ich czci. W VI wieku sanktuarium opisał św. Grzegorz z Tours.

Resztę opowiada opis męczeństwa spisany długo po ich śmierci, któremu historycy nie przyznają wartości źródła. Według tej tradycji Chryzant pochodził z Aleksandrii i przybył do Rzymu, aby studiować filozofię. Tam poznał chrześcijaństwo i się nawrócił. Ojciec próbował odwieść go od wiary i posłużył się w tym celu między innymi Darią, kapłanką Westy. Stało się jednak inaczej: to Daria pod wpływem Chryzanta uwierzyła w Chrystusa.

Tradycja mówi dalej, że oboje zawarli małżeństwo, w którym zachowali dziewictwo, i razem przyprowadzili do wiary wielu mieszkańców Rzymu. Kiedy ich uwięziono, trybun Klaudiusz, któremu ich powierzono, sam się nawrócił wraz z całą rodziną. Z rozkazu cesarza wszyscy mieli ponieść śmierć. Chryzanta i Darię zaprowadzono do piaskowni przy drodze Salaryjskiej i tam, jak głosi przekaz, zasypano żywcem.

Tradycja umieszcza ich śmierć w III wieku, lecz tej daty nie da się potwierdzić. Pewniejsze są ślady kultu, który wyszedł daleko poza Rzym. Postacie obojga męczenników widnieją na mozaikach bazyliki Sant'Apollinare Nuovo w Rawennie. W IX wieku relikwie czczone jako ich szczątki trafiły do opactwa w Prüm, a stamtąd do Münstereifel w Nadrenii. Za ich relikwie uważa się także szczątki przechowywane w katedrze w Reggio Emilia, a miasto czci Chryzanta i Darię jako swoich patronów. Kościoły wschodnie wspominają ich 19 marca.

Chryzant i Daria należą do świętych czczonych od starożytności, na długo przed powstaniem procesu kanonizacyjnego. Ich imiona zapisano już w najdawniejszych spisach męczenników Kościoła, a wierni do dziś wspominają ich razem jako dwoje świadków wierności Chrystusowi aż do śmierci.