Św. Cecylia

Święta Cecylia była rzymską dziewicą i męczennicą z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Należy do najbardziej czczonych świętych starożytnego Rzymu, jej imię wymienia Kanon rzymski, a muzycy mają w niej swoją patronkę. Kościół wspomina ją 22 listopada.

O jej życiu wiadomo niewiele pewnego. Nie znamy roku urodzenia ani śmierci. Tradycja umieszcza jej męczeństwo około 230 roku, za cesarza Aleksandra Sewera i papieża Urbana I, lecz pewności nie ma. Martyrologium Rzymskie wyraża się ostrożnie: podaje, że jako dziewica i męczennica miała zdobyć podwójną palmę z miłości do Chrystusa na cmentarzu Kaliksta przy Via Appia, i przypomina, że jej imię nosi od starożytności kościół tytularny na Zatybrzu.

Opowieść o niej przekazało Męczeństwo świętej Cecylii, utwór z V wieku, bardziej literacki niż historyczny. Według niego Cecylia, dziewczyna ze znakomitego rzymskiego rodu, została wydana za mąż za Waleriana. W dniu ślubu wyznała mu, że jest chrześcijanką i ślubowała Bogu dziewictwo. Walerian dał się przekonać i przyjął chrzest z rąk papieża Urbana, a wkrótce uwierzył też jego brat Tyburcjusz. Obu braci ścięto razem z Maksymem, urzędnikiem prefekta, który sam się nawrócił. Martyrologium wspomina tych trzech męczenników 14 kwietnia.

Samą Cecylię, jak czytamy dalej, prefekt kazał zamknąć w rozgrzanej łaźni jej własnego domu, aby się udusiła. Gdy po dobie znaleziono ją żywą, skazał ją na ścięcie. Kat uderzył trzy razy, lecz nie zdołał odciąć głowy. Cecylia żyła jeszcze trzy dni: rozdała majątek ubogim, a dom przeznaczyła na kościół. Jej grób otaczano czcią w katakumbach św. Kaliksta, w krypcie sąsiadującej z kryptą papieży III wieku.

Kościół jej imienia na Zatybrzu istnieje od starożytności i według tradycji stoi w miejscu jej domu. W 545 roku, w czasie liturgii 22 listopada, pojmano tam papieża Wigiliusza, a więc już wtedy obchodzono tego dnia jej święto. W 821 roku papież Paschalis I odnowił bazylikę i przeniósł do niej z katakumb ciało męczennicy. W 1599 roku, przy kolejnej odnowie kościoła, otwarto jej grób, a rzeźbiarz Stefano Maderno przedstawił ją w marmurze tak, jak według przekazu ją znaleziono. Figura leży do dziś pod głównym ołtarzem.

Z muzyką połączyło ją jedno zdanie dawnej opowieści: gdy na jej weselu grały instrumenty, Cecylia śpiewała w sercu tylko Panu. Od późnego średniowiecza przedstawia się ją z organami i wzywa jako patronki muzyków i śpiewaków. W dniu jej wspomnienia w 1903 roku św. Pius X ogłosił motu proprio Tra le sollecitudini o muzyce kościelnej. Jan Paweł II w setną rocznicę tego dokumentu nazwał ją patronką muzyki sakralnej.

Cecylia jest czczona jako święta od starożytności, bez formalnej kanonizacji. Jan Paweł II, odprawiając w 1984 roku Mszę świętą w jej bazylice, nazwał ją świętą na wskroś rzymską, a zarazem powszechną.