Św. Brunon z Kwerfurtu

Święty Brunon z Kwerfurtu, znany także pod zakonnym imieniem Bonifacy, był saskim mnichem, biskupem misyjnym i męczennikiem. Głosił Ewangelię na Węgrzech i wśród Pieczyngów, przyjaźnił się z Bolesławem Chrobrym i opisał dzieje Pięciu Braci Męczenników. Zginął w 1009 roku. Martyrologium Rzymskie wspomina go 9 marca, a w Polsce jego wspomnienie przypada 12 lipca.

Urodził się około 974 roku w Kwerfurcie w Saksonii, w możnym rodzie; dokładna data nie jest znana. Kształcił się w szkole katedralnej w Magdeburgu i został tamtejszym kanonikiem, a potem kapelanem cesarza Ottona III, któremu towarzyszył w podróży do Włoch.

W Rzymie, poruszony męczeńską śmiercią św. Wojciecha, wstąpił w 998 roku do klasztoru benedyktynów na Awentynie, gdzie wcześniej mnichem był sam Wojciech. Przyjął imię Bonifacy. Około 1001 roku dołączył do uczniów św. Romualda w pustelni Pereum koło Rawenny. Stamtąd jego przyjaciel Benedykt wyruszył z Janem do Polski na misję, o którą prosił Bolesław Chrobry. Brunon miał do nich dołączyć.

Papież Sylwester II nadał mu paliusz arcybiskupa misyjnego, bez własnej stolicy, a w 1004 roku sakry udzielił mu arcybiskup magdeburski Tagino. Drogę do Polski zamknęła jednak wojna między królem niemieckim Henrykiem II a Bolesławem. Udał się więc na Węgry, a potem na Ruś. Książę kijowski Włodzimierz odradzał mu wyprawę do Pieczyngów, koczowników znad Dniepru, lecz Brunon spędził wśród nich pięć miesięcy, ochrzcił około trzydziestu osób i doprowadził do pokoju między nimi a Rusią.

Po tej wyprawie przybył do Polski, do Bolesława Chrobrego. Spisał Żywot Pięciu Braci, opowieść o Benedykcie i jego towarzyszach, zabitych w 1003 roku, i jest też autorem Żywotu św. Wojciecha. Na przełomie 1008 i 1009 roku napisał list do króla Henryka II. Wyrzucał mu sojusz z poganami przeciw chrześcijańskiemu władcy, a o Bolesławie pisał, że kocha go jak własną duszę i bardziej niż swoje życie.

Wkrótce potem wyruszył z osiemnastoma towarzyszami na misję do Prusów. Wszyscy zginęli z rąk pogan na pograniczu Prus, Rusi i Litwy, zapewne na ziemi Jaćwingów; Brunon został ścięty. Jako dzień jego śmierci źródła podają najczęściej 9 marca 1009 roku, ale także 14 lutego. Roczniki kwedlinburskie, opisując to wydarzenie, jako pierwsze w dziejach wymieniają nazwę Litwy. Według kronikarza Thietmara Bolesław Chrobry wykupił ciała męczenników, lecz nie wiadomo, gdzie je pochowano.

Formalnej kanonizacji nie było: Brunona czczono jako męczennika wkrótce po śmierci. Od 1963 roku jest głównym patronem diecezji łomżyńskiej. W tysiąclecie jego śmierci, w 2009 roku, Benedykt XVI wysłał swojego legata na uroczystości w Łomży i Giżycku. Napisał wtedy, że Brunon, wybitny syn Niemiec i przyjaciel Bolesława Chrobrego, słusznie może być uważany za patrona głębszej przyjaźni między Niemcami a Polską.