Św. Bernard z Clairvaux

Święty Bernard z Clairvaux był mnichem cysterskim, założycielem i pierwszym opatem klasztoru w Clairvaux, którego Kościół zalicza do grona swoich doktorów. Ze względu na słodycz, z jaką mówił o Chrystusie, nazywa się go Doktorem Miodopłynnym. Kościół wspomina go 20 sierpnia, w dniu jego śmierci.

Urodził się około 1090 roku w Fontaine koło Dijon, w Burgundii, w licznej i zamożnej rodzinie szlacheckiej. Uczył się w szkole kanoników przy kościele Saint-Vorles w Châtillon-sur-Seine. Mając nieco ponad dwadzieścia lat, wstąpił do Cîteaux, młodego klasztoru, który chciał żyć według Reguły św. Benedykta w całej jej surowości. Martyrologium Rzymskie podaje, że przyszedł tam z trzydziestoma towarzyszami. Byli wśród nich czterej jego bracia.

W 1115 roku św. Stefan Harding, opat Cîteaux, wysłał go z grupą mnichów, by założył nowy klasztor w Clairvaux. Bernard miał wtedy 25 lat i kierował tą wspólnotą przez 38 lat, aż do śmierci. Wymagał prostoty w jedzeniu, ubiorze i budowlach oraz troski o ubogich. Do Clairvaux napływało wielu kandydatów, a z klasztoru wychodziły kolejne fundacje w całej Europie.

Od 1130 roku coraz częściej opuszczał klasztor, by służyć Stolicy Apostolskiej. Gdy wybrano jednocześnie dwóch papieży, poparł Innocentego II i przez lata zabiegał o przywrócenie jedności Kościoła. Spierał się z Piotrem Abelardem, w którego teologii widział zagrożenie dla prawd wiary. Synod w Sens potępił część tez Abelarda, a później obu pogodził Piotr Czcigodny, opat Cluny. Gdy w 1145 roku jego dawny uczeń z Clairvaux został papieżem jako Eugeniusz III, Bernard napisał dla niego dzieło O rozważaniu, pełne rad dla następcy św. Piotra.

Na polecenie papieża głosił w 1146 roku w Vézelay drugą wyprawę krzyżową. Wyprawa zakończyła się klęską i wielu obwiniało za nią Bernarda, choć Pius XII pisał, że wina nie leżała po jego stronie. Gdy w tym czasie pewien mnich podburzał w Nadrenii tłumy przeciw Żydom, Bernard stanowczo stanął w ich obronie. Benedykt XVI przypominał, że uważał to za swój obowiązek.

Najcenniejszym dziedzictwem Bernarda są jego pisma, zwłaszcza kazania na Pieśń nad Pieśniami i traktat O miłowaniu Boga. Benedykt XVI nazwał go ostatnim z Ojców Kościoła, bo w XII wieku na nowo ożywił ich teologię. Bernard uczył, że Boga poznaje się przez osobiste doświadczenie miłości Chrystusa, bardziej w modlitwie niż w dyskusji. Gorąco czcił Maryję i zachęcał, by w pokusach i utrapieniach patrzeć na Nią jak żeglarze na gwiazdę: „Respice stellam, voca Mariam”, czyli spójrz na gwiazdę, wzywaj Maryi.

Zmarł w Clairvaux 20 sierpnia 1153 roku. Papież Aleksander III kanonizował go w 1174 roku, a Pius VIII w 1830 roku ogłosił go doktorem Kościoła. W 1953 roku, w osiemsetną rocznicę jego śmierci, Pius XII poświęcił mu encyklikę Doctor mellifluus.