Św. Barnaba Apostoł

Święty Barnaba był lewitą z Cypru i towarzyszem świętego Pawła w jego pierwszej podróży misyjnej. Nie należał do Dwunastu, ale Dzieje Apostolskie nazywają go apostołem i jako apostoła czci go Kościół. Jego wspomnienie przypada 11 czerwca.

Miał na imię Józef. Apostołowie nadali mu przydomek Barnaba, który Dzieje Apostolskie tłumaczą jako „syn pocieszenia”. Należał do pierwszej wspólnoty w Jerozolimie: sprzedał swoje pole, a pieniądze złożył u stóp apostołów. Był kuzynem Jana zwanego Markiem. Pismo Święte mówi o nim, że był człowiekiem dobrym, pełnym Ducha Świętego i wiary.

Gdy nawrócony Szaweł przybył do Jerozolimy, uczniowie bali się go i nie wierzyli, że naprawdę stał się uczniem. Barnaba przyjął go, zaprowadził do apostołów i poręczył za jego nawrócenie. Później wspólnota jerozolimska wysłała go do Antiochii Syryjskiej, gdzie wielu pogan przyjmowało wiarę. Stamtąd udał się do Tarsu, odnalazł Szawła i przyprowadził go do Antiochii. Przez cały rok nauczali tam razem i właśnie w Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami. Barnaba należał do proroków i nauczycieli tamtejszej wspólnoty, a w czasie głodu zawiózł razem z Szawłem pomoc dla braci w Judei.

Na polecenie Ducha Świętego wspólnota w Antiochii po poście i modlitwie nałożyła ręce na Barnabę i Szawła i wysłała ich w pierwszą podróż misyjną: najpierw na Cypr, a potem do miast Azji Mniejszej, takich jak Antiochia Pizydyjska, Ikonium, Listra i Derbe. Benedykt XVI zwrócił uwagę, że na początku to Barnaba stał na czele tej wyprawy, a Paweł był jego współpracownikiem. Następnie Barnaba i Paweł udali się do Jerozolimy, gdzie apostołowie i starsi orzekli, że poganie przyjmujący wiarę nie muszą poddawać się obrzezaniu.

Przed drugą podróżą Barnaba chciał znowu zabrać Marka, który w czasie pierwszej wyprawy odłączył się od nich w Pamfilii. Paweł się sprzeciwił, doszło między nimi do ostrego sporu i rozstali się: Paweł wyruszył z Sylasem, a Barnaba około 49 roku popłynął z Markiem na Cypr. Paweł wspomina go jeszcze w Pierwszym Liście do Koryntian, stawiając go obok siebie jako tego, który podobnie jak on sam pracuje na swoje utrzymanie. Dalsze losy Barnaby nie są znane; Benedykt XVI mówił, że po jego powrocie na Cypr tracimy jego ślad.

Według tradycji Barnaba poniósł śmierć męczeńską w Salaminie na Cyprze; opowiadają o tym apokryficzne Akta Barnaby, spisane w V wieku. Nie znamy daty jego śmierci. Według przekazu pod koniec V wieku Barnaba miał we śnie wskazać biskupowi Salaminy Antemiuszowi miejsce swojego grobu, a jego szczątki przeniesiono wtedy do bazyliki. Imię Barnaby wymienia Kanon rzymski, a kolekta mszalna z dnia jego wspomnienia prosi, aby Ewangelia, którą głosił z niezłomną odwagą, była wiernie głoszona słowem i czynem. Kościół czci go od starożytności.