Św. Andrzej Apostoł

Święty Andrzej Apostoł był rybakiem z Betsaidy, bratem Szymona Piotra i jednym z Dwunastu. Jako pierwszy z apostołów poszedł za Jezusem, dlatego tradycja bizantyjska nazywa go Protokletos, czyli Pierwszy Powołany. Kościół obchodzi jego święto 30 listopada.

Pochodził z Betsaidy w Galilei, a razem z bratem mieszkał w Kafarnaum i łowił ryby w Jeziorze Galilejskim. Nosił imię greckie, nie hebrajskie, w czym Benedykt XVI widział znak pewnej otwartości kulturowej jego rodziny. Roku jego urodzenia nie znamy.

Zanim spotkał Jezusa, był uczniem Jana Chrzciciela. Gdy usłyszał, jak Jan nazywa Jezusa Barankiem Bożym, poszedł za Nim z drugim uczniem i pozostał u Niego tego dnia. Potem odszukał brata, powiedział mu: „Znaleźliśmy Mesjasza” i przyprowadził go do Jezusa. Ewangelie Mateusza i Marka opowiadają, że nad Jeziorem Galilejskim Jezus wezwał obu braci, gdy zarzucali sieć, i obiecał uczynić ich rybakami ludzi. Natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim.

W Ewangeliach Andrzej pojawia się jeszcze trzykrotnie. Przed rozmnożeniem chleba to on wskazał Jezusowi chłopca, który miał pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby. Na Górze Oliwnej razem z Piotrem, Jakubem i Janem pytał Mistrza o znaki zapowiadające koniec czasów. Krótko przed męką wraz z Filipem przekazał Jezusowi prośbę Greków, którzy chcieli Go zobaczyć. Po wniebowstąpieniu trwał z pozostałymi apostołami na modlitwie w Wieczerniku.

O dalszych losach Andrzeja Nowy Testament milczy. Bardzo stare tradycje widzą w nim apostoła świata greckiego. Według pisarzy pierwszych wieków miał głosić Ewangelię w Azji Mniejszej i nad Morzem Czarnym, a Martyrologium Rzymskie przekazuje, że po Pięćdziesiątnicy miał nauczać w Achai i zostać ukrzyżowany w Patras. Według późniejszej tradycji umarł na krzyżu w kształcie litery X, nazywanym odtąd krzyżem świętego Andrzeja. Opis jego męki z początku VI wieku opowiada, że powitał krzyż z radością, jako drogę do swojego Mistrza. Roku jego śmierci nie da się ustalić; podaje się zwykle czas około roku 60.

Andrzej jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji, a dzień 30 listopada zachowują kalendarze Wschodu i Zachodu. Kościół Konstantynopola, który według tradycji zawdzięcza mu swój początek, czci go jako szczególnego patrona. Za patrona mają go także Rumunia, Ukraina, Rosja i Szkocja.

Relikwia głowy Apostoła, przywieziona z Patras do Rzymu za papieża Piusa II, przez pięć wieków spoczywała w Bazylice św. Piotra. W 1964 roku Paweł VI zwrócił ją Kościołowi prawosławnemu w Patras. Braterstwo Piotra i Andrzeja pozostaje znakiem więzi między Rzymem a Konstantynopolem. Na święto Apostoła papieże wysyłają do Patriarchatu Ekumenicznego swoją delegację, a Jan Paweł II, Benedykt XVI, Franciszek i Leon XIV sami uczestniczyli w tym dniu w liturgii w Fanarze.