Św. Ambroży Franciszek Ferro i Towarzysze

Święci Ambroży Franciszek Ferro i Towarzysze to proboszcz Natalu w północno-wschodniej Brazylii i dwudziestu siedmiu świeckich, zabitych z nienawiści do wiary katolickiej 3 października 1645 roku w Uruaçu. Razem z dwoma męczennikami zamordowanymi trzy miesiące wcześniej w Cunhaú tworzą grupę trzydziestu świętych, których Kościół nazywa protomęczennikami Brazylii. Ich wspomnienie przypada 3 października; zabitych w Cunhaú Martyrologium Rzymskie wspomina 16 lipca.

Od 1630 roku północno-wschodnią Brazylią władali Holendrzy. Byli kalwinistami, stopniowo odbierali katolikom swobodę kultu, a potem zaczęli ich prześladować. Proboszczem parafii Matki Bożej Ofiarowania w Natalu był wtedy ksiądz diecezjalny Ambroży Franciszek Ferro.

Pierwsza rzeź wydarzyła się w niedzielę 16 lipca 1645 roku w Cunhaú. Mszę świętą w tamtejszej kaplicy odprawiał siedemdziesięciotrzyletni proboszcz Andrzej de Soveral. Zaraz po konsekracji do środka wtargnęli holenderscy żołnierze z uzbrojonymi Indianami, zaryglowali drzwi i rzucili się na bezbronnych wiernych. Kapłan zdążył jeszcze odmówić z ludźmi modlitwy za konających. Zginęło ponad sześćdziesięciu katolików; znane są tylko imiona proboszcza i świeckiego Dominika Carvalho.

Przerażeni katolicy z Natalu próbowali się ukryć, lecz zostali schwytani razem ze swoim proboszczem i zaprowadzeni w okolice Uruaçu. Czekali tam holenderscy żołnierze i około dwustu Indian pod wodzą Antônio Paraopaby, wodza, który przeszedł na kalwinizm i był wrogo nastawiony do katolików. Więźniów okrutnie torturowano, ale nie chcieli odstąpić od wiary katolickiej. Ksiądz Ferro był dręczony ze szczególnym okrucieństwem, ponieważ był kapłanem Chrystusa. Okaleczenia były tak nieludzkie, że nawet ówczesny kronikarz wzdragał się przed ich dokładnym opisaniem.

Wśród zabitych wyróżnił się świecki Mateusz Moreira. Kiedy oprawcy wyrywali mu serce od strony pleców, zdołał jeszcze wyznać wiarę w Eucharystię słowami „Louvado seja o Santíssimo Sacramento” (Niech będzie pochwalony Przenajświętszy Sakrament). Spośród licznych ofiar z całą pewnością znane są imiona dwudziestu ośmiu osób z Uruaçu. Są wśród nich rodziny: ojcowie z córkami, małżonkowie, a także João Martins z siedmioma młodymi towarzyszami.

Pamięć o męczennikach przetrwała w nieprzerwanej tradycji; najstarszą relację spisał Lopo Curado Garro dwadzieścia dni po rzezi w Uruaçu. W 1991 roku Jan Paweł II, zamykając w Natalu Krajowy Kongres Eucharystyczny, przypomniał wyznanie Mateusza Moreiry, a 5 marca 2000 roku, w pięćsetlecie ewangelizacji Brazylii, beatyfikował trzydziestu męczenników na placu Świętego Piotra. Papież Franciszek kanonizował ich 15 października 2017 roku, z dyspensą od badania cudu.