Św. Ambroży

Święty Ambroży był biskupem Mediolanu i należy do czterech wielkich doktorów Kościoła łacińskiego. Zanim przyjął chrzest, był wysokim urzędnikiem cesarskim. Jako pasterz bronił wiary nicejskiej przed arianizmem i wolności Kościoła wobec cesarzy. Kościół wspomina go 7 grudnia, w rocznicę jego święceń biskupich.

Urodził się w Trewirze, gdzie jego ojciec był prefektem Galii. Roku urodzenia nie znamy dokładnie; zwykle podaje się okolice roku 340. Rodzina była chrześcijańska, lecz Ambroży, jak to wtedy często bywało, długo pozostawał katechumenem. Po śmierci ojca matka zabrała go do Rzymu, gdzie wykształcił się w retoryce i prawie.

Około 370 roku został cesarskim namiestnikiem Emilii i Ligurii z siedzibą w Mediolanie. Tamtejszy Kościół, którym blisko dwadzieścia lat kierował ariański biskup Auksencjusz, był głęboko podzielony. Gdy po jego śmierci spierano się o następcę, Ambroży przyszedł uspokoić zgromadzonych, a lud obwołał biskupem właśnie jego. Bronił się przed wyborem, bo czuł się nieprzygotowany, lecz w końcu ustąpił. Przyjął chrzest 30 listopada 374 roku, a 7 grudnia otrzymał święcenia biskupie.

Nowy biskup zaczął od nauki. Z pomocą kapłana Symplicjana, późniejszego następcy, studiował Pismo Święte i dawnych pisarzy kościelnych, zwłaszcza Orygenesa. Z tej lektury wyrastały jego kazania i pisma: objaśnienia ksiąg biblijnych, traktaty o wierze, o Duchu Świętym i o dziewictwie. Upominał się o ubogich i piętnował lichwę. Układał też hymny, które wierni śpiewali w kościele, a liturgię Kościoła mediolańskiego do dziś nazywa się ambrozjańską.

Wobec władzy cesarskiej był lojalny, ale stanowczy. W 384 roku sprzeciwił się przywróceniu w senacie ołtarza bogini Wiktorii. Gdy w latach 385 i 386 dwór zażądał oddania arianom jednej z bazylik, odmówił, a wierni czuwali razem z nim w otoczonych kościołach, aż władza ustąpiła. Po rzezi mieszkańców Tesaloniki, dokonanej w 390 roku z rozkazu cesarza Teodozjusza, wezwał władcę do pokuty, a ten publicznie ją podjął.

W Mediolanie jego kazań słuchał młody retor Augustyn. Bardziej niż wymowa biskupa poruszyło go świadectwo Kościoła, który modlił się i śpiewał razem ze swoim pasterzem. Zapamiętał też, że Ambroży czytał Pismo Święte w milczeniu, samymi oczami. W Wigilię Paschalną 387 roku Ambroży udzielił mu chrztu.

Zmarł w Mediolanie o świcie w Wielką Sobotę, 4 kwietnia 397 roku. Jego biograf Paulin zapisał, że od popołudnia poprzedniego dnia modlił się z ramionami rozłożonymi na kształt krzyża, a tuż przed śmiercią przyjął Ciało Pańskie. Spoczywa w mediolańskiej bazylice, która nosi jego imię. Ambroży jest czczony jako święty od starożytności, bez formalnej kanonizacji, i jest patronem Mediolanu. W 1996 roku, przed tysiąc sześćsetną rocznicą jego śmierci, Jan Paweł II poświęcił mu list apostolski Operosam diem.