Św. Agata

Święta Agata była młodą chrześcijanką z Sycylii, dziewicą i męczennicą, która w Katanii oddała życie za Chrystusa. Od starożytności należy do najbardziej czczonych męczennic Kościoła, a jej imię wymienia Kanon rzymski. Kościół wspomina ją 5 lutego.

Pewne są dwie rzeczy: samo męczeństwo Agaty i bardzo dawna cześć, jaką ją otaczano. Nie znamy roku jej urodzenia ani dokładnej daty śmierci. Włoskie wydanie Mszału Rzymskiego podaje ostrożnie, że zginęła prawdopodobnie podczas prześladowania za cesarza Decjusza, a tradycja wskazuje rok 251. Martyrologium Rzymskie mówi tylko, że była jeszcze młodą dziewczyną i że w męczeństwie zachowała nienaruszoną czystość i wiarę. Jej greckie imię znaczy „dobra”.

Szczegóły przekazuje opis jej męczeństwa, spisany długo po jej śmierci. Historycy widzą w nim budujące opowiadanie, a nie wiarygodną kronikę. Według niego Agata pochodziła ze znakomitej, zamożnej rodziny i od młodości poświęciła się Bogu. Namiestnik Kwincjan zapragnął ją zdobyć, a gdy mu odmówiła, posłużył się cesarskim edyktem przeciw chrześcijanom. Oddał ją najpierw pod nadzór kobiety imieniem Afrodyzja, która prowadziła dom rozpusty, lecz Agata pozostała nieugięta. Przed sądem miała powiedzieć, że być sługą Chrystusa to prawdziwa wolność.

Opowieść mówi dalej, że Agatę torturowano i odcięto jej piersi, a nocą w więzieniu ukazał się jej święty Piotr Apostoł i uleczył rany. Skazano ją potem na rozżarzone węgle, lecz wtedy miastem wstrząsnęło trzęsienie ziemi i kaźń przerwano. Agata zmarła w więzieniu, modląc się.

Podanie głosi, że rok później wybuchła Etna. Mieszkańcy Katanii wyszli naprzeciw lawie z welonem męczennicy i potok ognia zatrzymał się przed miastem. Odtąd Katania czci ją jako swoją patronkę, a jej opieki wzywa się w czasie pożarów i wybuchów wulkanu. Uciekają się do niej także kobiety cierpiące na choroby piersi, a za patronkę mają ją ludwisarze. W niektórych okolicach Polski w dniu jej wspomnienia błogosławi się chleb, sól i wodę.

Cześć Agaty wcześnie wyszła poza Sycylię. Na przełomie V i VI wieku papież Symmach poświęcił jej bazylikę przy Via Aurelia w Rzymie, a pod koniec VI wieku święty Grzegorz Wielki oddał pod jej wezwanie rzymski kościół, z którego wcześniej korzystali ariańscy Goci. Jej imię pod datą 5 lutego zapisano w Martyrologium hieronimiańskim. Według podania do jej grobu pielgrzymowała święta Łucja z Syrakuz.

Ciało męczennicy, wywiezione niegdyś do Konstantynopola, wróciło do Katanii w 1126 roku i spoczywa w tamtejszej katedrze. W 1994 roku Jan Paweł II, odwiedzając miasto, wzywał jego mieszkańców, „współobywateli męczennicy Agaty”, aby zło zwyciężali dobrem. Agata jest czczona jako święta od starożytności, na długo przed powstaniem procesów kanonizacyjnych.