Św. Aelred z Rievaulx

Święty Aelred z Rievaulx był opatem cystersów w północnej Anglii i cenionym pisarzem duchowym XII wieku, nazywanym Bernardem Północy. Zanim wstąpił do klasztoru, służył na dworze króla Szkocji. Zapamiętano go jako łagodnego ojca mnichów i nauczyciela przyjaźni przeżywanej w Chrystusie. Martyrologium Rzymskie wspomina go 12 stycznia.

Urodził się około 1110 roku w Hexham na północy Anglii; dokładny rok nie jest pewny. Jego ojciec Eilaf był kapłanem tamtejszego kościoła, bo w Anglii zdarzali się jeszcze wtedy żonaci duchowni. Jako kilkunastoletni chłopiec Aelred trafił na dwór Dawida I, króla Szkocji i syna św. Małgorzaty. Dorastał tam razem z królewiczem Henrykiem, a z czasem został zarządcą królewskiego dworu.

W 1134 roku, załatwiając sprawy króla u arcybiskupa Yorku, odwiedził opactwo Rievaulx. Dwa lata wcześniej założyli je mnisi, których przysłał z Clairvaux św. Bernard. Surowe i proste życie cystersów poruszyło Aelreda tak mocno, że poprosił o przyjęcie do wspólnoty. W 1142 roku opat Wilhelm wysłał go w sprawach Kościoła do Rzymu, a po powrocie powierzył mu wychowanie nowicjuszy.

W 1143 roku Aelred stanął na czele nowej fundacji w Revesby, a w 1147 roku został opatem Rievaulx. Kierował opactwem przez dwadzieścia lat. Jego uczeń Walter Daniel zapisał, że w Rievaulx wszyscy, słabi i mocni, mieli znajdować miejsce pokoju, i że pod koniec życia opata wspólnota liczyła ponad sześciuset mnichów i braci konwersów. Aelred odwiedzał klasztory zależne od Rievaulx i służył radą biskupom oraz władcom.

Pisać zaczął na prośbę św. Bernarda z Clairvaux. Tak powstało Zwierciadło miłości, jego pierwsze dzieło; fragment tej książki Kościół czyta w Liturgii Godzin w Wielkim Poście. Najbardziej znana jest Przyjaźń duchowa, dialog, w którym Aelred uczy, że prawdziwa przyjaźń rodzi się w Chrystusie, w Nim wzrasta i do Niego prowadzi. Dla swojej siostry, która żyła jako rekluza, ułożył regułę życia w odosobnieniu. Zostawił też kazania, modlitwę opata za powierzonych mu braci i dzieła historyczne, wśród nich żywot św. Edwarda Wyznawcy.

W ostatnich latach życia ciężko chorował. Pozwolono mu zamieszkać w osobnym pomieszczeniu obok infirmerii, skąd nadal kierował opactwem. Zmarł w Rievaulx 12 stycznia 1167 roku i został pochowany w kapitularzu, obok pierwszego opata Wilhelma. Wkrótce potem jego uczeń Walter Daniel spisał żywot opata, do dziś główne źródło wiedzy o świętym.

Mnisi od razu czcili Aelreda jako świętego, a na początku XIII wieku przenieśli jego relikwie do kościoła opackiego. Formalnej kanonizacji nie było, lecz w 1476 roku kapituła generalna cystersów zatwierdziła obchodzenie jego święta 12 stycznia. Opactwo zostało zniesione w 1538 roku za Henryka VIII i pozostały po nim okazałe ruiny. Martyrologium Rzymskie wymienia Aelreda pod datą jego śmierci.