Bł. Władysław z Gielniowa

Błogosławiony Władysław z Gielniowa był kapłanem z zakonu bernardynów, czyli franciszkanów obserwantów, przełożonym ich polskiej prowincji, kaznodzieją i jednym z pierwszych znanych z imienia poetów piszących po polsku. Martyrologium Rzymskie wspomina go 4 maja, w dniu śmierci, jako kapłana, który z wielką gorliwością głosił Mękę Pańską i opiewał ją w pobożnych pieśniach. W Polsce jego wspomnienie obchodzi się 25 września.

Urodził się około 1440 roku w Gielniowie koło Opoczna. Dokładny rok jego narodzin nie jest znany, a imię otrzymane na chrzcie źródła podają różnie. Uczył się w Krakowie, prawdopodobnie w tamtejszej Akademii. Na początku lat sześćdziesiątych XV wieku wstąpił do bernardynów i przyjął imię zakonne Władysław. Po studiach zakonnych przyjął święcenia kapłańskie.

W zakonie pełnił różne urzędy w wielu klasztorach. Dwukrotnie stał na czele polskiej prowincji bernardynów: od 1487 do 1490 roku i od 1496 do 1499 roku. Uczestniczył w kapitułach generalnych w Urbino w 1490 roku i w Mediolanie w 1498 roku. W czasie jego rządów prowincja powiększyła się o nowe klasztory, między innymi w Skępem i w Połocku.

Słynął jako kaznodzieja. Należał do pierwszych duchownych, którzy wprowadzali język polski do kazań i do śpiewu religijnego. Układał po polsku pieśni, często maryjne, pisał też po łacinie. Jego najbardziej znanym utworem jest „Żołtarz Jezusów”, cykl rozważań o męce Chrystusa, który zaczyna się od słów „Jezusa Judasz przedał”.

Od 1504 roku był gwardianem, czyli przełożonym, klasztoru bernardynów przy kościele św. Anny w Warszawie. Według tradycji w Wielki Piątek 1505 roku, gdy głosił tam kazanie o Męce Pańskiej, wpadł w zachwycenie, uniósł się nad amboną i powtarzał imię Jezus. Zmarł kilka tygodni później, 4 maja 1505 roku, w Warszawie, i wkrótce po śmierci zaczęto otaczać go czcią.

W 1750 roku papież Benedykt XIV zatwierdził jego kult, ogłaszając go błogosławionym. W 1759 roku Klemens XIII ustanowił go patronem Królestwa Polskiego i Litwy, a w 1962 roku Jan XXIII patronem Warszawy. Jan Paweł II, przyjmując w 1996 roku pielgrzymów ze stolicy, powiedział, że nie sposób zrozumieć Warszawy bez błogosławionego Władysława z Gielniowa.