Bł. Władysław Findysz

Błogosławiony Władysław Findysz był proboszczem w Nowym Żmigrodzie koło Jasła. Za gorliwą posługę duszpasterską władze komunistyczne uwięziły go i odmówiły mu leczenia; zmarł kilka miesięcy po zwolnieniu. Jest pierwszą ofiarą systemu komunistycznego w Polsce, której męczeństwo Kościół oficjalnie uznał. Jego wspomnienie przypada 23 sierpnia.

Urodził się 13 grudnia 1907 roku w Krościenku Niżnym koło Krosna, w rodzinie rolników. W 1927 roku wstąpił do seminarium duchownego w Przemyślu, którego rektorem był wtedy błogosławiony Jan Balicki, i 19 czerwca 1932 roku przyjął święcenia kapłańskie. Był wikariuszem w Borysławiu, Drohobyczu, Strzyżowie i Jaśle. W 1941 roku objął parafię Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie, a rok później został jej proboszczem.

W czasie wojny organizował pomoc dla potrzebujących. W 1944 roku Niemcy wysiedlili go razem z mieszkańcami. Wrócił w styczniu 1945 roku i zajął się odbudową zniszczonej parafii. Pomagał wszystkim bez względu na narodowość i wyznanie, dzięki czemu wiele rodzin łemkowskich, katolików obrządku bizantyjskiego, uniknęło wysiedlenia w akcji „Wisła”.

Od 1946 roku inwigilował go Urząd Bezpieczeństwa. W 1952 roku odsunięto go od nauczania religii w liceum, a odmowa zgody na pobyt w strefie przygranicznej odcięła go od dużej części parafii. W 1963 roku, w czasie Soboru Watykańskiego II, włączył się w Soborowy Czyn Dobroci, zainicjowany przez polskich biskupów. Ciężko chory, po operacji tarczycy i w oczekiwaniu na operację nowotworu, wysłał parafianom ponad sto listów z wezwaniem do odnowy życia religijnego i pojednania.

Niektórzy adresaci poskarżyli się władzom. 25 listopada 1963 roku został aresztowany, a w pokazowym procesie w Rzeszowie skazany na dwa i pół roku więzienia za rzekome zmuszanie ludzi do praktyk religijnych. Więziono go na zamku w Rzeszowie, a od stycznia 1964 roku przy ulicy Montelupich w Krakowie, w jednej celi z przestępcami. Władze nie dopuściły do zaplanowanej operacji ani do właściwego leczenia.

Skrajnie wycieńczonego zwolniono warunkowo 29 lutego 1964 roku; parafianie z trudem go rozpoznali. Lekarze stwierdzili, że nowotworu nie da się już operować. Zmarł na plebanii w Nowym Żmigrodzie 21 sierpnia 1964 roku. Według dekretu o męczeństwie przebaczył prześladowcom i modlił się o ich nawrócenie. Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją wiary, a parafianie od początku uważali go za męczennika.

Dekret o jego męczeństwie z nienawiści do wiary ogłoszono 20 grudnia 2004 roku w obecności Jana Pawła II. Benedykt XVI zaliczył go do grona błogosławionych 19 czerwca 2005 roku: w Warszawie, na zakończenie Kongresu Eucharystycznego, list apostolski odczytał w imieniu papieża kardynał Józef Glemp. Razem z nim beatyfikowani zostali księża Bronisław Markiewicz i Ignacy Kłopotowski.